B.l.u.e

Hồi đấy, có một bé tán anh, gửi cho anh câu ca dao

Chẳng tham nhà ngói rung rinh,
Tham vì một nỗi anh xinh miệng cười.

với lời nhận xét: em thích nhìn anh cười lắm.

Thời gian xô đẩy, đẩy xô, xô qua xô lại hồi anh và bé ấy mất liên lạc. Đến gần đây, tình cờ phát hiện ra nhau, bé ấy nhìn hình anh, ngoài khen anh đẹp trai vẫn như xưa (dĩ nhiên rồi) thì có nhận xét: sao em không thấy anh cười nữa?

***

Ngày ấy, khi anh còn ngây thơ và trong trắng (cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng), anh mới chập chững biết yêu, anh tập đọc thơ Vũ Hoàng Chương.

Khi anh hỏi em sao không viết thư hay tặng thiệp cho anh (khổ, anh là con người theo chủ nghĩa vật chất), em mỉm cười bảo:
- Dịp lễ nào em chả viết thiệp cho anh. Em gom lại thành một mớ, chờ sau này đưa anh luôn một thể.

Thế rồi, mình chia tay. Ngay cả câu thơ của cụ Chương mà anh từng rất thích, anh cũng không có được

Tình mười năm còn lại mấy tờ thư!

Nếu em quả thật có viết như lời em nói, chắc giờ đây, em đã đốt nó thành tro, để quên tình anh cho trọn rồi, em nhỉ?

Đêm cuối cùng anh ở Việt Nam, câu thơ duy nhất anh nghĩ đến là thơ của Vũ Hoàng Chương

Đời vắng em rồi, say với ai?

***

Anh không yêu mùa thu! Vì vốn dĩ cái xứ mà anh trải qua hơn một phần ba đời người không có mùa thu. Nhưng anh lại rất thích nghe các bài hát về thu. Do vậy, anh tìm đến và thích nhạc Đoàn Chuẩn – Từ Linh như là một lẽ tất dĩ ngẫu.

Đoàn Chuẩn luôn tự nhận mình là “tay mơ” trong cả lãnh vực sáng tác lẫn tình yêu. Ông là một thí dụ điển hình nhất cho hai chữ “nghệ sĩ”, cả về sáng tác lẫn cuộc đời của mình.

Nhạc của Đoàn Chuẩn thơ như thu, nhẹ như thu, và cũng buồn như mùa thu.

Đoàn Chuẩn xuất thân là một tay đàn Hạ Uy Cầm có tiếng ngoài miền Bắc bấy giờ. Hạ Uy Cầm cơ bản vẫn là một loại guitar, nhưng được một tay lính Mỹ gốc Tây Ban Nha cải tiến, nên có chút khác biệt. Tiếng Hạ Uy Cầm nghe réo rắt hơn. Người ta nói sau khi bài hát đã chấm dứt, vẫn còn văng vẳng đâu đó trong không gian chút tơ âm còn sót lại.

Nhạc của Đoàn Chuẩn réo rắt, tiết tấu chậm rãi, từ từ, đôi lúc đến khó chịu. Thường nghe nhạc của ông, nghe lần đầu là đã biết mình có thích được hay không, hầu như không có khái niệm tập nghe từ từ cho thấm.

***

Có một bài của Đoàn Chuẩn dùng ý câu thơ Vũ Hoàng Chương mà anh rất thích. Đấy là câu cuối cùng của bài Lá đổ muôn chiều: Nhớ nhau đành tìm trong tiếng hát/ Đời vắng em rồi vui với ai?

Em nhỉ?

280210
B.l.u.e

Tôi lần đầu biết tới Trầm Tử Thiêng là qua bài “Tưởng Niệm” với giọng hát đầy truyền cảm của Tuấn Ngọc

Ta khổ đau một đời, để chết trong tình cờ
Ta tìm nhau một thời, để mất nhau vài giờ

Thật ra, tôi không thích nhạc của Trầm Tử Thiêng lắm. Lí do thì đơn giản (như bản chất con người của tôi vốn đơn giản chăng?): những sáng tác khiến Trầm Tử Thiêng được biết đến nhiều nhất, đa phần là những ca khúc có màu sắc chính trị. Ví dụ rõ nét nhất có lẽ là bài “Chuyện một chiếc cầu đã gãy“, mà ở chương trình Paris By Night 81, Quang Lê hát khá ngọt; hoặc bài mà có lẽ là bài bi thương nhất trong lịch sử tân nhạc Việt Nam, bài “Kinh khổ“…

Đến bây giờ, không ai biết được ý nghĩa tên Trầm Tử Thiêng mà nhạc sĩ chọn đặt, dù cho trước và sau giải phóng, đã có không ít người hỏi ông câu này. Chỉ biết là nghe tên ông vang lên, đã thấy ẩn chứa một nỗi buồn nào đó, khó diễn tả bằng lời.

Người ta nói Trầm Tử Thiêng khá khép kín, hầu như không ai biết được gì về đời tư của ông, về những người con gái quanh ông, và những bóng hình đã đi vào nhạc của ông. Một trong những lần hiếm hoi bàn về đề tài này, ông đã nói:

Tôi không cho một thứ tình cảm nào gọi là mất mát trong đời tôi cả, tình yêu nó có cái thời của nó, thành thử khi nó đã có rồi không có nữa, thì cái có nó vẫn còn chứ không mất. Đến bây giờ tôi vẫn không mất.

***

Không một nữ ca sĩ nào khiến tôi yêu mến và trân trọng như đoá hoa bạc mệnh Ngọc Lan.

Sau sự kiện tháng 4 năm 1975, nền âm nhạc Việt Nam ở hải ngoại phát triển cực nhanh và mạnh, với hàng loạt tên tuổi từ trước giải phóng tiếp tục khẳng định mình, cùng những giọng ca mới xuất hiện. Tuy nhiên, nếu nói ca sĩ được đông đảo người nghe nhạc quí mến nhất, giành nhiều tình cảm thương yêu nhất, chắc hẳn đó sẽ là Ngọc Lan.

Ngọc Lan không đi vào những sách viết về âm nhạc Việt Nam (xuất hiện rất nhiều khoảng thời gian gần đây) với tư cách một huyền thoại như “tiếng hát vượt thời gian” Thái Thanh hay “nữ hoàng chân đất” Khánh Ly, nhưng nàng ca sĩ ấy, đi sâu vào lòng người và ngự trị ở đó theo một cách rất khác: bằng sự tinh tế, bằng vẻ đẹp nhẹ nhàng và mong manh như một loài hoa của mình.

Trong “Đêm nhạc Ngọc Lan” được tổ chức năm rồi, nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng (tôi nhớ không lầm thì bác này viết lời Việt ca khúc “Anh thì không” rất nổi tiếng qua giọng hát của Ngọc Lan) có phát biểu:

Khi nghe Khánh Ly & Khánh Hà hát người nghe cảm giác bị mất đi chất nam tính của mình mà thấy người ca sĩ kia có một sức mạnh lớn quá, cao hơn mình nhiều quá, còn khi nghe Ngọc Lan hát người đàn ông nào cũng trở thành một người hùng…

Khi Ngọc Lan bị bệnh mất đi, đám tang của cô được rất đông đảo người ái mộ tham dự. Trong dịp này, nhạc sĩ Anh Bằng đã viết ca khúc “Vĩnh biệt một loài hoa” như một lời tiễn đưa…

Bài đầu tiên tôi nghe Ngọc Lan hát là bài “Thu hát cho người“, giây phút đó, tôi biết rằng, dù sau này có nghe bao nhiêu giọng hát đi nữa, thì tiếng hát đầy thổn thức ấy, vẫn chiếm một vị trí rất quan trọng trong lòng tôi.

***

Tôi rời thư viện, sau một chiều ngồi vật lộn với bài học (à, thật ra có thư giãn bằng cuốn con mèo Garfield). Trời Texas dạo này nhiệt độ cũng cao vừa đủ, tôi lại mặc những ba cái áo, nhìn chẳng khác nào cái bị bông.

Trên đường ra bãi đậu xe, một cơn gió thổi qua cái đầu đã hớt sát ơi là sát của tôi. Tôi rùng mình, tự nhiên thấy cảm giác cô đơn và lạnh lẽo từ trong tim mình lan toả ra khắp nơi, khiến mọi khái niệm thời gian và không gian trở thành vô nghĩa, tưởng chừng mình tôi đông đặc đứng mãi giữa đất trời.

Khi đấy, bên tai tôi, bài nhạc của Trầm Tử Thiêng qua giọng của Ngọc Lan đang vang lên: Còn gì nữa đâu, mà bảo nhau đợi chờ…¹

1. http://www.mediafire.com/?tknme10djvn – Hối tiếc (Nhạc sĩ: Trầm Tử Thiêng – Ca sĩ: Ngọc Lan) [↩]

Tôi còn nhớ, Sài Gòn có một quán cafe rất lạ, nơi nhạc mở chỉ như tiếng muỗi vo ve. Có dịp ngồi nói chuyện với bác chủ quán, thì bác ấy cho biết:

Đó là thú vui khi nghe nhạc. Tình cờ, giai điệu, lời nhạc nào đó thủ thỉ rót vào tai, lại thấy rùng mình vì… ý nghĩa quá. Việc khám phá ra những thứ như vậy, mới hay chú à!

Tôi nghe Trịnh đúng kiểu như thế.

Hôm nay tình cờ tìm thấy một tập tin mà tôi đã tạo từ cách đây rất lâu, ghi lại những câu nhạc Trịnh mà tình cờ lọt vào tai tôi, và tôi thích. Đó không hẳn phải là những câu thật hay. Như đã nói, mọi thứ chỉ xoay quanh hai chữ “cảm xúc”.

Chẹp, xem nào…

***

- giật mình tỉnh ra ồ nắng lên rồi… (Bên Đời Hiu Quạnh)

- nghe trời gió lộng mà thương… (Biển nhớ)
trời ơi, hai chữ “mà thương” làm tôi run rẩy

- em đi bỏ lại con đường, bờ xa cỏ dại, vô thường nhớ em… (Em đi bỏ lại con đường)
rất thích cái ý “vô thường nhớ em”

- mùa xuân quá vội
mười năm tắm gội (Chiếc lá thu phai)

- bước chân nghe quen cũng buồn lạy trời xin còn tuổi xanh… (Chiều một mình qua phố)
hai chữ “lạy trời” nghe buồn quá

- có người lòng như khăn mới thêu… (Có một dòng sông đã qua đời)
vì nó từng là chữ kí của một người tôi rất quý

- những ngày ngồi rủ tóc âm u… (Cỏ xót xa đưa)
tôi ám ảnh câu này, như cách tôi ám ảnh người đàn bà giấu đêm vào trong tóc… – Hồng Thanh Quang

- đời đốt nến chia phôi
dù nhớ thương cũng hoài… (Còn Có Bao Ngày)
lạp chúc thành hôi lệ thuỷ can. Đúng là có nhớ thương thế nào, có đốt cạn tâm can, cũng chỉ hoài công

- tay măng trôi trên vùng tóc dài… (Còn tuổi nào cho em)
nhớ tới Ai nhớ ngàn năm một ngón tay? – Du Tử Lê

- địa đàng còn in dấu chân bước quên… (Dấu Chân Địa Đàng)

- vì em đã mang lời khấn nhỏ
bỏ tôi đứng bên đời kia… (Đêm Thấy Ta Là Thác Đổ)
lần đó là đang ngồi ở cafe sách, đọc ngấu nghiến “Cô đơn trên mạng” – cuốn sách cuối cùng tôi tặng em, thì câu này thình lình ập tới

- ngày sau sỏi đá cũng cần có nhau… (Diễm Xưa)
:-p

- sen buồn một mình
em buồn đền trọn mối tình… (Đoá hoa vô thường)
một trong những bài đảo điên, mê cung dài dằng dặc, hơn chín phút rưỡi. Chỉ một chữ “đền”, đã đủ khiến tôi ngơ ngẩn
em buồn đền trọn mối tình…

- Hà Nội mùa thu tràn nỗi nhớ
không bởi vì em hay vì em
(Đoản khúc thu Hà Nội)

- đàn bò bỗng thấy buồn, bỗng thấy buồn
rồi một hôm đứng mơ mây ngàn
(Du Mục)

- giấc ngủ chưa tròn mẹ bỏ tôi đi
gối lệch chăn mòn mẹ bỏ con đi
(Đường Xa Vạn Dặm – Mẹ Bỏ Con Đi)
cho một thoáng rùng mình. Cảm giác hệt như khi nghe W.A.S.P trong concept album “The Crimson Idol” kinh điển:
Remember me? You can’t save me
Mama you never needed me
No crimson king, look in my eye, you’ll see
Mama I’m lonely, it’s only me, only me

- gia tài của mẹ, một lũ bội tình… (Gia tài của mẹ)
nghe bài này từ những hồi còn rất nhỏ, khi chưa hiểu sự đời. Sau này mỗi khi nghe lại, tuổi càng nhiều, càng thấy sợ.

- trắng lên môi sầu
nghìn đời trông nhau… (Gọi đời lên mau)
tự nhiên nhớ tới bốn từ mùa thu tóc trắng…

- tin buồn từ ngày mẹ cho mang nặng kiếp người… (Gọi Tên Bốn Mùa)

- cho tay em dài
gầy thêm nắng mai
(Hạ trắng)
chỉ thích mỗi chữ “gầy” thôi

- bạn bè rời xa chăn chiếu… (Lời Buồn Thánh)

- đường đời xa lắm nhé
em không nhớ tôi sao?
(Môi hồng đào)

- nay em đã khóc, chiều mưa đỉnh cao… (Mưa hồng)
câu thích nghe nhất trong tất cả các câu nhạc Trịnh. Chỉ đơn giản là tôi nghĩ về một chiều mưa ở Đà Lạt…

- màu nắng hay là màu mắt em… (nắng thuỷ tinh)
một buổi sớm bình thường, khi từ dưới nước ngoi lên, nhìn màu nắng rọi vàng lấp lánh tràn ngập cả bể bơi, tôi thấy mắt mình đỏ hoe…

- đời đã quen với những kiếp xa nhau… (Này em có nhớ)

- trên da thơm, vết máu loang dần (người con gái Việt Nam da vàng)

- chiều tím loang vỉa hè
và gió hôn tóc thề… (Nhìn Những Mùa Thu Đi)

- từ lúc đưa em về
là biết xa nghìn trùng…
(Như Cánh Vạc Bay)
ngày tiễn em ra sân bay, trên con đường về nhà, mưa trắng trời, dường như tôi đã khóc…

- thôi về đi
đường trần đâu có gì
(Phôi Pha)

- ngoài phố mùa Đông
đôi môi em là đốm lửa hồng…
(Ru Đời Đi Nhé)

- bàn tay em năm ngón anh ru ngàn năm… (Ru Em Từng Ngón Xuân Nồng)

- môi nào hãy còn thơm, cho ta phơi cuộc tình… (Ru Ta Ngậm Ngùi)
thích cái cách dùng “phơi cuộc tình”
hôm nay tình cờ thấy clip này trên youtube: http://www.youtube.com/watch?v=LSFwPpIokfw
tôi đã già rồi, mong manh quá, yếu đuối quá, em ơi!

- ru em ngồi yên đấy, tôi tìm cuộc tình cho… (Ru Tình)

- ta thấy em đang ngồi khóc khi rừng chiều đổ mưa… (Rừng Xưa Đã Khép)

- đóa hoa hồng
tàn hôn lên môi
em gầy ngón dài…
(Tuổi đá buồn)

- người em thương mưa ngâu
hay khóc sầu nhân thế
(Ướt mi)

- trả nợ một đời em đã phụ tôi… (Xin Trả Nợ Người)

***

080210
B.l.u.e

Cảm xúc là thứ gì đó nằm ngoài khả năng định nghĩa và nhận thức của con người, hay chí ít ra là với anh. Có đôi khi, chỉ cần những gì gợi nhớ rất xa xôi, đã đủ khiến anh bần thần ngồi nghĩ lại. Lại có những khi, mọi thứ như các mảnh ghép mơ hồ, từng miếng, từng miếng ghép lại, đến khi tạo thành một hình ảnh gần như hoàn chỉnh, thì khi đó hằng hà vô số cảm giác mới chịu ùa về.

Anh ngồi ở tầng 3 thư viện, ngay cạnh cửa sổ, nhìn ra ngoài là hàng thông thẳng tắp và xanh biếc. Anh lại nhớ những lần cũng ngồi phóng thẳng tầm mắt lên phía trên, để thấy ẩn hiện giữa những tán cây là màu bầu trời xanh thăm thẳm. Chỉ tiếc là anh không hình dung rõ, cái hình ảnh ấy nó đến từ vùng kí ức nào.

Từ khi qua đây, anh bỏ dần thói quen uống cafe. Bởi với anh, cafe không phải là thức uống, nó là thứ gì đó gần như nghệ thuật của sự thưởng thức. Nghĩa là phải đi kèm với rất nhiều yếu tố khác mới có nghĩa.

Nhà anh ngày đó bán cafe, đủ loại cafe. Anh thích nhất cái cảm giác mở tủ cafe, bên trong là những hột cafe tròn trịa, đen bóng, thò đầu vào hít một hơi. Hương cafe đôi khi rất nồng, đôi khi rất nhẹ, có lúc lại cảm giác hương cafe rất ngọt.

Anh uống cafe theo một kiểu tạm gọi là khác người: chấm cái thìa vào li cafe, và đưa lên miệng mút từ từ, để cảm nhận đến tường tận cái vị đắng ở đầu môi, theo sau là vị ngọt trong cuống họng ấy. Đa phần, anh chưa mút hết li cafe thì đá đã tan ra nhạt thếch rồi. Một cách uống cafe rất gái, chẹp chẹp.

Cafe có đôi khi là một sự im lặng, một sự lắng đọng. Đó là khi anh ngồi trong quán cafe rock, giữa tiếng nhạc chát chúa, giữa vị đắng cùng cực của li cafe đen không đường, là hình ảnh và nỗi nhớ cô êm dịu. Có khi ngược lại, khi những bản rock ballad thủ thỉ bên tai, cafe sữa ngọt lịm, lại vẫn là cô đi kèm với tình cảm và nỗi nhớ như những con sóng xô trào, hò reo không ngớt. Những thái cực khác nhau xoay quanh anh – cafe – và cô.

Cafe có đôi khi chỉ thuần khiết là niềm vui. Đó là những buổi cafe chung với nhóm bạn, dù ở một quán mắc tiền, hay chỉ những quán cóc, những vỉa hè liêu xiêu đến bình dị. Anh khi ở đó vẫn nhớ cô (anh thì có khi nào thôi nhớ cô?), nhưng nỗi nhớ hòa vào tiếng cười, sự ấm áp của đám bạn xung quanh, tạo thành một thứ cảm giác mà dường như được tạo ra chỉ cho anh. Đơn giản đó hoàn toàn là cảm giác của anh.

Qua đây, anh không tìm được sự im lặng, cũng không tìm được niềm vui thuần khiết khi thưởng thức cafe. Vì thế nên anh không uống. Đó không phải là do hình ảnh cô phai mờ trong anh, hay tim anh không còn đập loạn lên khi nghĩ về cô, mà có lẽ, cái li cafe rất nhẹ ấy, Sài Gòn ích kỉ đã lén đăng kí nhãn hiệu độc quyền và giữ chặt trong vòng tay nó mất rồi.

Ừ, có đôi khi, anh thèm một li cafe rất nhẹ…

Ảnh “cụ già chơi vĩ cầm ở cafe Hàn Thuyên” – Luộc Tathy

270110
B.l.u.e

Anh buồn lắm, chỉ nghĩ tới việc kiếp này, dù có cố gắng như thế nào cũng sẽ không thể nào có em, thì đến khóc cũng còn không làm được nữa là…

160110
B.l.u.e