B.l.u.e

Hồi đó, mỗi khi tôi đọc về những người sống cả đời ở khu phần mộ của tổ tiên, ông bà mình, tôi không hiểu lắm những hành động của họ. Mãi đến gần đây, chính xác hơn là mới cách đây vài phút thôi, tôi mới giật mình, mơ hồ nhận ra một điều gì đó.

Tôi nhớ về ngày trước khi tôi đi, ba tôi chở anh em tôi ra nghĩa trang, đứng trước mộ của bà nội tôi, ông nói:
- Hai con chào bà lần cuối đi. Không biết rồi đến bao giờ mới có thể thăm lại bà thế này
rồi ông ngồi xuống ôm khuôn mặt của bà – được khắc trên nền bia đá lạnh lẽo, mắt đỏ hoe. Tôi thì khóc ròng như một đứa trẻ.

Đôi khi tôi hay ngồi trách tôi, làm sao tôi lại có thể bỏ quá ít thời gian nhớ về bà nội tôi, người rất mực thương yêu tôi; hoặc giả thỉnh thoảng nhớ, thì hình ảnh về bà lại quá phai mờ như thế.

Tôi không mong dùng những câu chữ này, để lưu lại kí ức về bà tôi kẻo ngày nào đó tôi quên mất. Tôi chỉ viết, vì thình lình mọi thứ ập đến quá bất ngờ – như kiểu các nhà văn Nhật Bản hay nói, làm tê liệt mọi giác quan khác của bạn.

Tôi nhớ bà tôi, người có thể kiên nhẫn ngồi xem tôi chơi điện tử bốn nút hàng giờ liền, và luôn thưởng cho tôi vài ngàn tiền tiêu vặt mỗi khi tôi hoàn thành một màn chơi nào đó – kiểu như tôi là đứa trẻ duy nhất trên thế giới này có thể chơi xuất sắc như thế, và điều đó đáng được vinh danh.

Tôi nhớ bà tôi, người mỗi buổi trưa năm tôi học lớp bảy, trước khi tôi đi học, đều làm riêng cho tôi một cái đùi gà chiên bơ, dù tôi ăn hoài, ăn hoài, mà chẳng mập lên được.

Tôi nhớ lúc bà tôi nghiêm nghị quát tôi, khi phát hiện tôi lén xem phim se_x lần đầu tiên vào năm lớp tám.

Tôi nhớ cái mùi thuốc Bắc đến nồng nặc cả căn gác, mùi rau dấp cá đầy tanh hôi mà bà tôi dùng để trị bệnh; tôi nhớ những đêm đang ngủ say, nghe tiếng bà ho gấp gáp, ho đến như xé cổ.

Tôi nhớ vẻ mặt bình thản của bà, khi biết tin mình bị ung thư máu.

Tôi nhớ lại những giọt nước mắt của bà, khi nhìn ba tôi và các cô chú tôi cãi nhau, rồi đánh nhau.

Tôi nhớ những giây phút cuối đời của bà, đau đớn tột cùng bên giường bệnh.

Tôi còn nhớ như in cái buổi sáng tinh mơ, khi tôi đang nằm ngủ thì nhận được tin bà mất, ngay ở căn gác dưới tầng tôi ở. Tôi chạy xuống nhìn bà, đó là lần đầu tiên tôi cảm nhận được mình đã mất, thật sự mất đi một người rất thân yêu. Tôi chỉ đứng đó, nhìn bà, tôi trống rỗng đến mức không nói được gì.

Tôi nhớ khi người ta khiêng quan tài của bà qua ngôi nhà, khi người ta hướng bà về căn nhà mà bà đã ở những ngày cuối cùng, và khẽ nhún người để bà chào ngôi nhà lần cuối.

Tôi nhớ những miếng đất vô hồn, dần phủ lấp lên chiếc quan tài của bà.

Tôi nhớ lời ba tôi dặn chú tôi trước lúc cả nhà tôi đi Mỹ:
- Anh không cần biết chú bận gì! Chú giờ là con trai duy nhất còn ở Việt Nam. Ngày giỗ mẹ, chú về thăm mẹ, giùm anh…

Bà tôi giờ chắc xương cốt đã hóa thành bụi đất. Nấm mộ của bà ắt vẫn luôn có hoa, có nhang mỗi dịp lễ. Chỉ không biết là, đến bao giờ đứa cháu đích tôn của bà mới có dịp lại thắp cho bà một nén hương, để ôm lấy bia mộ bà thật chặt đây.

-Hải

Điều tôi cho là đáng tiếc duy nhất, trong sự hình thành và phát triển hơn 70 năm của nền nhạc tình Việt Nam, là ở việc có quá ít các “Trường Ca”. Điều này âu cũng dễ hiểu, đa phần các nhạc sĩ ở thời điểm đó toàn tự học sáng tác là chính, ít ai qua bài bản, trường lớp. Thêm nữa, thời buổi loạn li, cảm xúc đến bất chợt rồi đi cũng nhanh, người ta chỉ đủ thời gian để cụ thể hóa những phút thoáng qua đó bằng ca từ trong một ca khúc ngắn…

Cá nhân tôi rất thích nghe các bài Trường Ca, vì đó là những câu chuyện được kể bằng âm nhạc. Bằng những giai điệu, những lời nhạc tài tình, vị nhạc sĩ khi nào đã biến mình thành một ông già trong các câu chuyện cổ xưa, chống gậy đi khắp nơi để kể cho đời nghe biết bao nhiêu điều…

Nhạc Việt có những bài Trường Ca sau, mà tôi rất thích:

và đặc biệt là Hòn vọng phu – Lê Thương.

***

Tôi nghe Hòn Vọng Phu vào tầm năm học lớp 10. Lúc đó, Internet ở Việt Nam vẫn còn chưa phát triển lắm. Khi đó nhà tôi vẫn còn xài dial-up, nên cũng không có thời gian lê la khắp nơi download nhạc. Nguồn nhạc duy nhất là từ mấy cái đĩa MP3 12ngàn/ đĩa bán đầy ở các hàng đĩa game.

Đại loại hồi đấy tuổi mới lớn, cũng gọi là có chút gì lẩn thẩn, lơ ngơ, nên ra ngoài hàng đĩa chọn đĩa MP3 của Trịnh Công Sơn (hồi đó chỉ biết mỗi tên ông này). Đĩa lậu nên làm hết sức cẩu thả, tên bài hát sai tới sai lui. Đặc biệt là, bọn nhợn đó nhét luôn cả ba bài “Hòn Vọng Phu” vào, lấy tên nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Tôi nghe đi nghe lại cái đĩa đó, nghe tới khi nó trầy đến mức cứ cho vào ổ đĩa là cái máy lại rít lên phì phì phì mới thôi. Bài tôi thích nghe nhất, lạ thay, không phải những bài rất nổi tiếng của nhạc sĩ họ Trịnh (như Diễm Xưa, Hạ Trắng, Em Còn Nhớ Hay Em Đã Quên? – dù tôi vẫn thích), mà là ba bài bị bọn đầu lậu băng đĩa nhét nhầm vào: Hòn Vọng Phu.

Khổ, xin lỗi nhạc sĩ Lê Thương – một trong những đỉnh cao nhất của dẫy Trường Sơn âm nhạc Việt Nam (theo lời ca sĩ Duy Trác), đến gần hai năm sau tôi mới biết ông là tác giả của trường ca nổi tiếng này.

***

Có người nói đợi chờ là hạnh phúc, người thì bảo mong đợi là khổ đau. Không ai yêu nhau để ly biệt, không một cuộc tình nào muốn đồng hành với biệt ly. Nhưng điều hoàn hảo vốn dĩ chỉ là đặc quyền riêng của Thượng Đế…

Tôi dần học được cách mỉm cười, khi người ta quên lời hứa sẽ chờ tôi.
Tôi tưởng đã học được bài học rằng: trên đời này điều ngu ngốc nhất là bắt người khác chờ đợi mình.

Những năm tháng xuân sắc ấy, trời ơi, lẽ nào tôi có thể ích kỉ đến mức muốn người chờ trong vô vọng…

…chỉ là có nhiều điều biết không nên làm, mà người ta vẫn làm. Tôi không có ý định biến em thành hòn vọng phu, chỉ mong em, một khoảng thời gian ngắn, chờ tôi, em nhé!

***

Hôm nay ngày Labor Day ở bên này, tôi được nghỉ. Sau khi quét dọn, rửa bát… tôi nằm dài đọc vài cuốn sách và nghe nhạc. Nghe đến bài “Hòn vọng phu” tự nhiên nhớ tới em ghê gớm, thành ra bật dậy và hí hoáy viết.

Nói ngoài lề xíu về các bản “Hòn vọng phu”. Tôi nghe nhiều version của bài này, có những version cực ghét, có những version thích vừa vừa như của Hoàng Oanh – Duy Khánh, có version khá thích (UnlimiteD Symphony – đánh bài này cùng giàn nhạc giao hưởng thành phố, cực hay, nhưng chỉ tiếc là đánh không trọn bài), và có version rất say mê: Thái Thanh cùng ban hợp ca Thăng Long (Thái Thanh, Thái Hằng, Phạm Đình Chương, Phạm Duy), ban hợp ca nổi tiếng nhất miền Nam trước năm 1975.

Version tôi đang nghe hiện tại, là version này. Tiếng hát cao vút đẩy thổn thức của Thái Thanh (thuở giọng bà vẫn chưa bị thời gian tàn phá), cùng giọng bè đầy hào hùng, trầm ấm của ban hợp ca Thăng Long.

Người vọng phu trong lúc gió mưa,
Bế con đã hoài công để đứng chờ,
Người chồng đi đã bao năm chưa thấy về
Đá mòn nhưng hồn chưa mòn giấc mơ

Chờ anh, em nhé!

-Hải

Người ta xưa nay luôn thích nhạc buồn. Phải chăng những giọt nước mắt luôn dễ mang lại rung động hơn những nụ cười?

Một trong những bài hát nổi tiếng đầu tiên của nền nhạc tình Việt Nam là Biệt Ly của Dzoãn Mẫn. Ngày đó thanh thiếu niên Hà Thành ai cũng đua nhau hát bài này.
Không phải tất cả họ đều từng trải qua biệt ly.

Người ta nhìn biệt ly theo những cách hoàn toàn khác nhau. Người ác tâm thì nhìn vào biệt ly để tự hão rằng mình may mắn hơn người khác. Đó âu cũng là một cách để che giấu nỗi lo lắng khi nghĩ về chính bản thân mình, chính cuộc tình của mình.

Lại có những người, như tôi, học được nhiều điều khác từ biệt ly…

***

Tôi khi chat với một cô bé, nghe cô ấy đang chán nản về quá trình tìm việc của mình, tôi có trích dẫn một câu đại loại trong một bài hát nổi tiếng của Aerosmith: Life is a journey, not a destination để tặng cô.

Đích đến của cuộc đời, nào ai biết? Con người ta sống chỉ có vài chục năm, sau đó có luân hồi, có kiếp sau hay mãi tan thành một hạt bụi, hòa mình vào hư vô thì vĩnh viễn là câu hỏi không có lời trả lời.

Cuộc đời này là một hành trình ngắn ngủi, nhưng tình yêu thì không bao giờ là ngắn ngủi.

Năm 16 tuổi, tôi tình cờ nghe Bên cầu biên giới của nhạc sĩ Phạm Duy. Sau này khi trả lời phỏng vấn về bài hát này, ông có nói đại loại: Biên giới lớn nhất chính là biên giới trong lòng người…

Con người ta đi trong cuộc đời mình, đi qua những con đường tình khác nhau, bằng nhiều cách khác nhau. Cái cách người ta yêu, tuy không nhiều, nhưng thể hiện cách mà người ta nhìn cuộc đời.

Tôi chọn người yêu, không chọn cách thức yêu.

***

Từ đau khổ của những biệt ly – đó có thể là sinh tử biệt ly như của một cô bé mà tôi từng theo đuổi, đó có thể là tình cảm suốt bảy năm trời đằng đẵng cũng đi về hai chữ biệt ly như chuyện của một bé mà tôi đã quen từ lâu; hoặc giả đó là biệt ly mà chính tôi đã trải qua, tôi học được cách không bao giờ lo nghĩ về biệt ly, chỉ toàn tâm toàn ý cho hiện tại trước mắt.

Đừng bao giờ e sợ biệt ly. Người ta chỉ biệt ly, khi lòng người ta thay đổi…

p/s: image from http://www.lhemon.com/

Người ta hay cố gắng tách biệt lịch sử, chính trị với những sự kiện văn hóa. Tuy nhiên, không thể phủ nhận rằng những thứ đó có mối liên hệ rất mật thiết với nhau. Lịch sử góp phần tạo nên một nền văn hóa đầy màu sắc, với những bài thơ, những ca khúc… mà nếu không nhờ những sự kiện lịch sử ấy, ắt sợi dây tơ lòng của các nhạc sĩ khó có điều kiện rung động một cách mãnh liệt như đã từng, để mang lại cho đời bao tuyệt tác bất tử với thời gian. Nhưng, cũng phải nói rằng chính những nỗi nghi kị, thù hằn lẫn nhau còn sót lại qua các sự kiện lịch sử ấy, đã góp phần giết chết một phần nền văn hóa đầy rực rỡ, giết bằng cách tàn độc nhất – phủ bụi thời gian lên chúng.

Hiện nay, người ta hay tự huyễn hoặc nhau rằng, bằng một cách nào đó, cái nền văn hóa đầy chất thơ, tinh tế, đẹp lung linh ngày nào đang từng bước sống lại, nhờ những chương trình giao lưu, nhờ chính sách mở cửa, cái nhìn thông thoáng đối với “phía bên kia”. Người ta nhìn những liveshow Phạm Duy, Tuấn Ngọc và sắp tới là Tuấn Vũ, nhìn tiếng hát Khánh Ly, Lệ Thu, Elvis Phương… tràn ngập sóng phát thanh, phấn khởi với phong trào các ca sĩ trẻ tìm đến các nhạc phẩm của các nhạc sĩ thởi xa xưa: Trịnh Công Sơn, Văn Cao, Phạm Duy, và “lạ” hơn nữa là những Anh Bằng, Trúc Phương… mà cho rằng mình đã biết giữ gìn, làm sống lại cái nền văn nghệ, thơ ca trước đây.

Lịch sử xảy ra là điều không ai muốn, cũng khó có thể trách những chính sách, những cái nhìn đầy thiên kiến của “người chiến thắng”, có buồn thì buồn cho những bài nhạc bị cấm vì lí do chính trị, từ đó dẫn đến những nghệ sĩ dần đi vào lãng quên vì ít được nhắc tới.

***

Khánh Ly trong cuốn “50 năm cuộc đời cho âm nhạc” từng nói câu đại ý như: người nhạc sĩ và người trình bày, rồi cũng về với cát bụi… Thế hệ sau sẽ không quên Khánh Ly, Thái Thanh, sẽ luôn nhớ về tiếng hát Tuấn Ngọc, Chế Linh… Nhưng… ngay như Ngọc Lan, một trong những đóa hoa tài sắc nhất mà làng nhạc Việt Nam từng sản sinh ra, liệu vài năm tới đây, người ta có quên cô như đã và đang dần quên những Sĩ Phú, Duy Trác, dần không còn nói tới Duy Khánh, Nhật Trường… như hiện tại không?

Người nghệ sĩ đôi khi chỉ cần đốt cháy hết mình trên sân khấu, nào đâu cần hậu thế khắc tên, nhưng đứng ở góc độ một người có chút đam mê nho nhỏ giành cho nền âm nhạc đầy tuyệt vời của dân tộc qua suốt mấy chục năm, tôi chạnh lòng thay cho họ – những tài năng rồi sẽ chìm vào trong lãng quên, khi lứa thính giả cuối cùng còn để tâm chú ý tới họ qua đời….

***

Hôm nay tôi nghe lại một vài bài do Anh Ngọc hát, chợt giật mình khi nhớ tới cái cách mà hiện người ta gọi ông – “giọng hát trượng phu” một thời lẫy lừng này: The Last Samurai.

Khi Anh Ngọc nằm xuống, thì lứa những kẻ tiên phong ấy, xem như đã rụng hết rồi, và trong số đó, mấy ai được đánh giá đúng với tài năng của mình?

Pantera – con khủng long của dòng Thrash Metal cuốn hút tôi bằng những giai điệu đầy mạnh mẽ, những cú riff guitar chắc nịch của Dimebag và giọng hát điên cuồng đầy phẫn nộ của Phil.

Khi tôi đang bị những phút giây buồn bã nhất nhấn chìm, thì Cemetery Gate của Pantera là bài nhạc mà tôi để chế độ repeat cả đêm.
Khi tôi lái xe phóng vù vù qua những con đường thẳng tắp, qua những cánh đồng cháy vàng rực đặc trưng của Texas, thì bài tôi hay mở là Cowboy from hell.
Nhưng trên tất cả, tôi thích Walk của Pantera nhất.

You can’t be something you’re not
Be yourself, by yourself

***

Phim Tham vọng biển cả của Hàn Quốc có câu:

Kí ức thì không dễ gì phai nhoà, còn tình cảm thì quên rất nhanh…

Có những thứ không thể quên, có tốn cả cuộc đời cũng không thể quên. Nhưng không quên và luôn nhớ là hai khái niệm cách xa nhau hàng ngàn năm ánh sáng.

Khi tôi bảo hiện tại, tôi không nhớ gì về những nỗi đau trong quá khứ thì nhiều người không tin, nhưng thật sự là thế. Tin tôi đi, tôi không tìm ra lí do nào để nói dối các bạn – ít ra là trên blog này.

***

Be yourself, by yourself…

Tôi không phải là người đa nhân cách. Tôi là một tôi duy nhất, chỉ có thể hiện ở nhiều mặt khác nhau: tán gái như điên trên Facebook, chửi gái liên hồi ở YM, và một tôi ở Xanh Dương này.

Nhiều người đánh đồng Xanh Dương và người cũ của tôi. Hương gọi tôi là Blue của em, không có nghĩa là tôi chưa từng là tôi trước khi cô ấy gọi tôi như thế. Một phần trong tôi vẫn luôn là tôi, từ lúc tôi có nhận thức, chỉ có cái phần đó nó được gọi là Blue, từ khi tôi quen Hương.

Chia tay Hương, không có nghĩa tôi không còn là tôi. Khi một phần trong tôi vẫn còn là Xanh Dương, không có nghĩa là tôi vẫn còn đau khổ vì Hương.

***

Cái chuyện đơn giản thế, sao nhiều người lại thấy khó hiểu?

-Blue