B.l.u.e

Đôi khi tôi chợt nghĩ, nhân gian hợp rồi li, chân chính đau đớn nhất không phải là bản thân của sự-chia-tay ấy, mà là ở những kí ức, cùng sự nuối tiếc khôn nguôi ở lại. Tôi, có những mối tình đi qua không để lại chút gì vấn vương, cũng có, đôi khi không phải là một cuộc-tình đích thực mà chỉ là đôi ba kỉ niệm, nhưng khi chợt nhớ về, lại thấy lòng mình buồn tím ngắt.

Tôi thích dùng cụm từ buồn tím ngắt. Nó buồn thật, nhưng lại nhuốm một vẻ gì đó lãng mạn, một kiểu lãng mạn rất viagra trẻ, đam mê và đầy tưởng nhớ. Người ta gọi đó là thời-hoa-đỏ. Lũ chúng ta đây chưa già đến mức phải nuối tiếc về cái thời đẹp đẽ ấy, nhưng đôi khi, lúc nào đó, có thể là bên ly cafe đắng buổi sớm mai, có thể không vì lí do nào cả, bất chợt, chúng ta lại nhớ về một thời yêu đắm say nào đó đã qua (dù điều đó không có nghĩa là ta đã mất khả năng lại yêu say đắm).

Tôi đã nghĩ rằng, mình phải giới thiệu bài thơ ‘Thời hoa đỏ’ của nhà thơ Thanh Tùng, được nhạc sĩ Nguyễn Đình Bảng phổ nhạc theo một cách nào đó khác thế này. Nhưng khi đặt tay vào viết, thì mọi cảm xúc cứ tuôn ra ào ạt. Viết về thứ gì đó mà mình hoàn toàn hòa vào được, nó khó chịu thế đấy…

***

‘Thời hoa đỏ’ có lẽ là một trong những bài thơ tình viết trong thời cách mạng đẹp và buồn, và, có thể nói là bài thơ được đông đảo thanh niên, thiếu nữ say mê và ghi nhớ nhất. Bài thơ đỏ, đỏ theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, đỏ từ hình ảnh những bông hoa như mưa rơi rơi, đỏ từ nỗi say mê của thiếu nữ, đến đỏ màu máu-ứa một thời trai trẻ, và thậm chí đỏ rực của cả sự lặng-im.

Thông thường, khi nói về cái hay của bài thơ hoặc ca khúc nào đó, người ta hay bỏ qua phần hoàn cảnh sáng tác, đơn thuần vì nó chán ngắt và tẻ nhạt. Nhưng đôi khi, chính việc hiểu cái phần tẻ nhạt ấy lại giúp chúng ta cảm nhận sâu sắc về bài thơ hơn. Nhà thơ Thanh Tùng viết ‘Thời hoa đỏ’ vào năm 1973, giữa thời kì chiến dịch Quảng Trị, để kỉ niệm mối tình với người vợ đầu chia tay ở Hải Phòng.

Vợ cũ của Thanh Tùng tên Nhàn, là người nổi tiếng có nhan sắc, sau bỏ ông đi lấy người khác ở Quảng Ninh. Khi nghĩ về chuyện hai người, Thanh Tùng hay bảo “đến với nhau bắt đầu và kết thúc cũng vì thơ”. Tuy chia tay nhau, nhưng nhà thơ vẫn yêu bà nhiều lắm. Khi nghe tin bà mất vì bị bệnh tim, ông tức tốc xuống Quảng Ninh để tiễn đưa bà lần cuối. Nỗi bi thương về sự xa cách, cùng sự tiếc nuối về một cuộc tình đẹp nhưng không thành đã trở thành nguồn cảm hứng để Thanh Tùng viết bài này, bài mà theo ông là nỗi đau tột cùng thăng hoa thành định mệnh của đời tôi, thành tên gọi của Thanh Tùng.

***

Thời chiến tranh, con người ta có thể ít yêu, vì còn bận rộn với những lo toan cần thiết khác, nhưng đa phần cuộc tình thời chiến nào cũng đẹp, và phi lý đến cùng cực. Có những điều mà khi thế hệ chúng ta nghe nói lại, bỗng thấy tưởng chừng như chính bản thân những con người đầy lý tưởng vào thời kì đó mới có thể làm được. Thanh Tùng từng kể, giữa thời kì chiến tranh ác liệt vào năm 1967, ông vẫn hằng ngày chạy từ Hải Phòng xuống Vĩnh Bảo, chỉ để gặp cô ấy, nói với nhau vài câu rồi quay trở lại, sáng hôm sau còn làm việc. Mối tình của thời bom đạn, chỉ có thế thôi, ấy vậy mà đọng lại mãi.

Đọng lại, ngay cả khi đã chia xa.

Cái say mê một thời thiếu nữ
Mỗi mùa hoa đỏ về
Hoa như mưa rơi rơi…
Cánh mỏng manh tan tác đỏ tươi
Như máu ứa một thời trai trẻ

Hoa như mưa rơi rơi
Như tháng ngày xưa ta dại khờ
Ta nhìn sâu vào mắt nhau
Mà thấy lòng đau xót

Cuộc tình đẹp đến thế nào cũng không xóa mờ được nỗi cay đắng của sự vỡ tan, nhưng, may thay, cái hồi tưởng tháng ngày xưa ta dại khờ lại là phương thuốc vô cùng hiệu quả. Ừ, cái thời trai trẻ, ngày ấy…

***

Bài thơ ‘Thời hoa đỏ’ được nhạc sĩ Nguyễn Đình Bảng phổ nhạc vào năm 1989, trong chuyến đi dự trại sáng tác ở Liên Xô. Có những sự kết hợp lạ kì làm nên một tác phẩm đẹp, việc nhạc sĩ Nguyễn Đình Bảng trên giường bệnh tình cờ gặp được ‘Thời hoa đỏ’ của Thanh Tùng là một trong những sự kết hợp lạ kì ấy.

Đem nhạc vào thơ có khó không? Theo nhà thơ Thanh Tùng thì khó, và là thơ tự do thì càng khó nữa. Phải có sự đồng cảm hay mối tương quan nào đó, từng nốt nhạc mới hòa được vào lời bài thơ. Tôi không rành lắm về âm luật cùng những định nghĩa vô vàn rắc rối chung quanh nó, nhưng về phần cảm nhận cá nhân mình, tôi lấy làm ngạc nhiên khi một bài nhạc sáng tác vào những năm đầu của thời kì đổi mới lại có thể ‘cũ’ đến thế. ‘Cũ’ đến day dứt và ngỡ ngàng khi Lệ Thu thổn thức

Em thầm hát một câu thơ cũ
Về một thời thiếu nữ, say mê

cho đến cái mùi cũ kĩ quen thuộc, vốn thường thấy trong các bài nhạc thuở ban đầu của nền tân nhạc Việt Nam.

Bài thơ là một câu chuyện kể, những nốt nhạc giúp câu chuyện lay động hơn, còn Lệ Thu, đã thổi hồn vào đó. Hiếm có bài nào mà tài tử Ngọc Bảo từng trình bày lại có phiên bản hay hơn. Không phải nâng tầm Ngọc Bảo, chỉ đơn giản là thế. Nhưng riêng bài này, Lệ Thu là nhất.

Có đáng tiếc không khi một trong những từ đắt và gợi nhất ở bài thơ gốc, khi chuyển thể thành nhạc đã được nhạc sĩ Nguyễn Đình Bảng sửa lại

Như máu ứa một thời trai trẻ

được thay bằng

Như nuối tiếc một thời trai trẻ

Phải chăng, cái máu-ứa đầy mãnh liệt ấy, chỉ có bản thân Thanh Tùng mới cảm nhận được trọn vẹn nhất. Vì trước hết, đó là cuộc tình của riêng ông, đau đớn và nhiệt huyết, hay thời hoa đỏ của riêng ông…

***

anh đâu buồn mà chỉ tiếc
em không đi hết những ngày đắm say

Biết là đường đời vẫn phải luôn tiếp bước, đắm say này dừng, con người ta lại bắt đầu những cung đường đắm say khác. Ấy thế mà, sao vẫn đọng lại tiếc nhớ nơi đây?

Vì mỗi lần yêu, là như sống lại một thời hoa đỏ…

04112011,
B.l.u.e

Tôi nghe lại trong>Miên Tình Ca của Ngô Thụy Miên, ra mắt vào năm 1974, chợt thấy tự nhiên có nhu cầu viết ngắn vài dòng điểm lại một trong những đĩa nhạc tuyệt vời nhất trong nền âm nhạc Việt Nam trước 1975.

Miên Tình Ca là tuyển tập những tình khúc hay nhất của Ngô Thụy Miên – người viết nhạc tình thuần túy hiếm hoi ở miền Nam trước đây. Ngày đó, các tuyển tập thế này hay được thu vào đĩa nhựa hay băng cát-xét. Giờ với sự hỗ trợ đắc lực của công nghệ, người ta có thể dễ dàng sao lưu lại những băng cát-xét quý giá đấy. Và nhờ thế, tôi tìm thấy Miên Tình Ca 74.

Có một anh tôi biết từng bảo rằng:

Cuốn Tình Ca Ngô Thụy Miên đó là cuốn nhạc vàng chi bảo, là cuốn đỉnh của mọi cuốn đỉnh. Trước nó không có cuốn nào như thế và sau nó chưa có cuốn nào như thế.

Đúng là nói thế này cũng không ngoa. Có nghe Miên Tình Ca mới run người khi cảm nhận thấy những Lệ Thu, Thanh Lan, Duy Trác, Khánh Ly… vào cái thời mà giọng hát đang ở đỉnh cao hát tuyệt vời như thế nào. Điều đặc biệt là băng nhạc do nhạc sĩ Văn Phụng soạn hòa âm, đánh dấu cho một sự chuyển hướng mới so với những nhạc phẩm được hòa âm trước đó. Về nhạc sĩ Văn Phụng thiết tưởng không cần phải nói nhiều, một trong những điểm tài năng ở ông (ngoài sáng tác) là phối khí. Ông được xem là nhạc sĩ hòa âm phối khí hàng đầu Việt Nam tầm trước 1975.

Một đĩa nhạc gồm những bài tình ca tuyệt hủ, được trình bày bởi những giọng ca đẹp và biểu cảm đến vô ngần đang ở đỉnh cao danh vọng, và được hòa âm bởi một nhạc sĩ có tài hòa âm xuất chúng. Liệu đã đủ để đưa Miên Tình Ca 74 lên hàng tuyệt phẩm chưa? Tôi nghĩ là quá đủ…

Link download: http://www.megaupload.com/?d=IZ02RD0L

B.l.u.e

Đất Quảng Nam chưa mưa đà thấm
Rượu hồng đào chưa nhấm đà say.

Cái xứ Quảng Nam đầy khô cằn, nắng gió nhưng cũng chan chứa tình ấy vốn nổi tiếng xưa nay là vùng đất “địa linh nhân kiệt”, trong đủ mọi lĩnh vực. Ở đây, xin chỉ nói về thi ca, âm nhạc. Không thể kể hết những tên tuổi thành danh của xứ Quảng, chỉ có thể liệt kê đây vài ba cái tên quen thuộc. Như trong văn thơ, ta có thi sĩ điên Bùi Giáng, Thạch Lam, Nhất Linh, và gần đây là Nguyễn Nhật Ánh. Trong âm nhạc, đó là những Phan Huỳnh Điểu, La Hối, Lê Uyên Phương, Trầm Tử Thiêng, kể tiếp thì còn có Trần Quảng Nam, Vũ Đức Sao Biển, Lê Trọng Nguyễn… không sao mà liệt kê cho hết.

Thôi, tôi không nói miên man nữa, xin quay lại đúng như cái tiêu đề của bài viết: nói về hình bóng người con gái đằng sau hai ca khúc được coi như tuyệt tác trong nền âm nhạc trữ tình Việt Nam xưa – “Thu hát cho người” của Vũ Đức Sao Biển và “Ru con tình cũ” của Đynh Trầm Ca.

***

Đầu tiên, thiết tưởng cũng cần phải có đôi dòng vắn tắt giới thiệu về hai ca khúc nói trên, cùng với hai tác giả – những người con của đất Quảng tài danh.

Trong giới văn nghệ sĩ Sài Gòn trước đây thì Vũ Đức Sao Biển là một tên tuổi khá được chú ý. Ông tham gia viết văn, tiểu thuyết, sáng tác nhạc, viết phóng sự, biên khảo. Đối với dân mới tìm đến kiếm hiệp, thì công của ông khá lớn khi là người đi tiên phong trong công cuộc phổ biến rộng rãi kiếm hiệp đến đông đảo tầng lớp thị dân sau giải phóng.

Đối với dân ghiền chưởng như tôi, thì thật ra Vũ Đức Sao Biển để lại ấn tượng khá xấu, nhất là qua những bài biên khảo Kim Dung của ông. Đọc nhạt toẹt, như kiểu đọc văn mẫu hồi trung học. Nhưng nhìn chung, tôi không thể không thích ông được. À, dĩ nhiên là vì một thứ khác, sáng tác của ông. Nói cụ thể hơn thì là tuyệt phẩm về mùa thu “Thu hát cho người”.

Nếu bảo phải chọn ca khúc thu nào hay nhất trong dòng nhạc trữ tình Việt Nam, thì thật tình là tôi chào thua. Mỗi bài đều hay, đều đẹp theo những vẻ khác nhau. Nhưng nói về ưa thích, thì tôi thích “Thu hát cho người” – và phải là qua tiếng hát của Ngọc Lan nhất, nghe thật nhẹ, thật buồn, như một thiếu nữ đang thổn thức thổ lộ tâm tình.

Đêm nguyệt cầm ta gọi em trong gió.
Sáng linh lan hồn ta khóc bao giờ.

***

Đynh Trầm Ca là một trong vô số những nhạc sĩ để lại dấu ấn trong làng nhạc Việt Nam chỉ với một ca khúc (ông còn sáng tác vài ba bài nữa, nhưng những bài sau không nổi tiếng bằng). Đynh Trầm Ca tên thật là Mạc Phụ, nghe bảo ông cố tình chọn họ Đynh chứ không phải Đinh, sau một lần tranh cãi với nhà thơ khác về vấn đề “i” hay “y”.

Đynh Trầm Ca làm thơ nhiều hơn viết nhạc. Và nói chung thơ ông, cũng toàn những bài tầm tầm, thỉnh thoảng mới có vài câu xuất sắc như

Hôm qua tôi đã chết hai lần
Té ngửa bên bờ dĩ vãng xanh
Hôm nay bỗng chết thêm lần nữa
Té sấp trên đường tương lai đen…

Nhưng bài nhạc mà tôi đã nhắc đến “Ru con tình cũ” thì tuyệt vời hơn nhiều.

Sẽ thật là khập khiễng khi đem “Ru con tình cũ” so với tuy không nhiều nhưng cũng kha khá bài nhạc viết về hình ảnh người thiếu phụ trong nền nhạc trữ tình Việt Nam, nhưng bài nhạc này mang lại những cảm xúc rất khác. Đặc biệt là hình ảnh người thiếu phụ ngồi ru con như ru tình sầu…

Ba năm qua em trở thành thiếu phụ
Ngồi ru con như ru tình sầu

và đau đáu với câu nói

Thôi anh ơi anh đừng hờn trách nữa
Đời em như rong rêu tội tình
Xin gục đầu ghi dấu ăn năn…

“Ru con tình cũ” được sáng tác vào năm 1967, tại Điện Bàn tỉnh Quảng Nam, sau đó được một nữ ca sĩ nào đó trình bày. Năm 1970, tình cờ trong một đêm nhạc ở Sài Gòn, một người ở Nhà xuất bản âm nhạc Khai Sáng nghe xong bài này, thích quá, mới chuyển bản nhạc này cho Lệ Thu. Người ta bảo nữ danh ca này đã bật khóc ngay trong phòng thu âm ngay từ những câu đầu tiên của bài hát… Và từ đó, “Ru con tình cũ” đã được đông đảo các nữ ca sĩ khác trình bày, như Hà Thanh trên đài phát thanh Quân Đội Sài Gòn, sau đó là Khánh Ly, Khánh Hà, gần hơn nữa thì có Ngọc Lan.

Một ca khúc hay, rất tiếc, không hiểu sao dạo này không còn nghe các ca sĩ trẻ hát nữa, dù phong trào hát nhạc xưa đang lan rộng. Phải chăng những nỗi-buồn-thiếu-phụ ấy quá khó cảm nhận được ở một thời yên bình không loạn ly này?

***

“Thu hát cho người”, tên chính xác có lẽ là “Thu, hát cho người”, với Thu đây là tên một người con gái. “Ru con tình cũ” và một số bài thơ, nhạc khác của Đynh Trầm Ca cũng viết về hình bóng ấy. Thiếu nữ ấy tên là Thu Chuẩn. Cô Thu, khoảng thập niên sáu mươi (dựa vào năm sáng tác của hai bài trên thì tôi cho là vào tầm khoảng 1963 – 1965) là một nữ sinh trường trung học Tiểu La, Thăng Bình, Quảng Nam. Cô có mái tóc dài, khuôn mặt trái soan, làn da trắng hồng, nổi tiếng xinh đẹp ở thị trấn ấy. Hai chàng trai trẻ chân chất khi này đã bắt đầu dệt mộng yêu đương. Nhưng tiếc thay đó là những mối tình vô vọng khi nàng lấy chồng sớm, một anh lính pháo binh đẹp mã, oai hùng.

Ôm trong lòng mối tình si một thuở, vào năm 1968, trong một lần về lại quê cũ, nhớ người xưa, Vũ Đức Sao Biển sáng tác lên tình khúc để đời “Thu, hát cho người”. Giòng sông nào đưa người tình đi biền biệt…
Vào năm 1967, Đynh Trầm Ca viết “Ru con tình cũ” để tặng nàng thiếu phụ ấy, sau khi nàng đã ba năm ngồi ru con trong tình sầu. Ba năm qua em trở thành thiếu phụ…

Sau này, nghe đâu Vũ Đức Sao Biển còn có bài Thu Sài Gòn cũng để tặng cô. Còn Đynh Trầm Ca thì có bài Sông Quê cũng khá nổi tiếng, cũng nhắc đến Thu…

Về đây mới biết
Bên sông không còn mái nhà ngày xưa…

và

Mấy mươi năm rồi người con gái qua sông
Tôi viết lời ca sao buồn quá vậy?

(Bất chợt trên bến đò ngang).

***

Như Trịnh Công Sơn từng nói: Rất nhiều phụ nữ đã bỏ tôi ra đi và tôi chưa bao giờ nợ họ. Phải chăng những tuyệt tác đẹp như thế là đã trả – đầy – đủ cho một mối tình si?

220111,
B.l.u.e

P/s: Các bài nhạc được nhắc tới:
- Thu hát cho người qua tiếng hát Ngọc Lan: http://www.youtube.com/watch?v=kn_ewLdV69s
- Ru con tình cũ qua tiếng hát Lệ Thu: http://www.mediafire.com/?ni7nz1bdf7oo70q

Những giọt nước mắt ấy như một cơn mưa nhỏ trên tâm hồn mỏng mảnh của tôi đã khiến tôi phải lùi xa hơn nữa về một cõi đời nào còn xa xôi hơn đã từng làm tôi nhỏ lệ

Phải có một nỗi tuyệt vọng nào đó khởi đầu để tôi không ngừng dan díu với những giọt nước mắt của đời làm của cải riêng tư. Eva ăn trái cấm và sự sống thành hình. Tôi e cũng đã từng nuốt những giọt nước mắt để biết tận tình nói về những giọt nước mắt kia.

Chàng thư sinh gầy gò lang bạt vào Sài Gòn cuối thập niên 50 – Trịnh Công Sơn khi lần đầu nghe Thanh Thúy hát “Giọt mưa thu” của Đặng Thế Phong, và khóc… đã có câu nhận xét như thế. Và tôi cũng xin mượn câu nói đó của nhạc sĩ họ Trịnh để bắt đầu bài tản mạn ngắn về Thanh Thúy – người tình trong mộng của cả một thế hệ văn nhân, thi sĩ, nhạc sĩ… Sài Gòn xa cũ.

***

Thanh Thúy chưa bao giờ được xem như là hồng nhan có sắc đẹp khuynh quốc khuynh thành. Xét về lĩnh vực nghệ thuật, tiếng hát của cô không được đánh giá cao như những nữ danh ca Khánh Ly, Lệ Thu, Khánh Hà… Tuy nhiên, nếu nói về người phụ nữ được yêu mến, được hâm mộ và giành được nhiều tình cảm yêu thương nhất vào ngày đó thì phải xếp Thanh Thúy lên đầu.

Thanh Thúy bắt đầu đi hát từ năm 15 tuổi (1959) để kiếm tiền nuôi người mẹ đang bị bệnh nặng. Nơi cô xuất hiện đầu tiên là phòng trà Đức Quỳnh (vào cuối năm 1974 đổi tên thành Văn Hoa, hiện tại là rạp Thăng Long nằm ở đường Cao Thắng). Sau đó, cô tiếp tục trình diễn ở các phòng trà như: Văn Cảnh, Arc en ciel, Tự Do, Anh Vũ, Hòa Bình…

Cách phát âm của Thanh Thúy không chuẩn, tôi phải nói thế. Và đó cũng là đặc điểm chung của những giọng hát “rặc” miền Nam. Đối với phần lớn khán giả nghe không quen, thì ắt sẽ thấy khó chịu. Tuy nhiên, không thể không thừa nhận những giọng hát như thế dễ gây cho khán giả cảm giác rất thật, như những lời ca đó xuất phát từ tâm khảm của họ, không luyến láy, không kĩ thuật cao siêu. Đơn thuần là chân chất. Có thể tìm thử bài “Chiều mưa biên giới” qua giọng hát của quái kiệt Trần Văn Trạch, “Giọt mưa thu” với giọng hát nghiệp dư của kĩ sư địa chất Võ Anh Tuấn để cảm nhận rõ hơn về ý này.

Chính cái giọng hát rất u hoài, buồn man mác, nghẹn ngào của Thanh Thúy, kết hợp với hình ảnh một thục nữ trong tà áo dài e lệ, khi hát thì một tay vịn lấy dòng tóc đen đang buông lơi trên đôi vai gầy, một tay nâng chiếc micro, đã tạo nên một Thanh Thúy làm điên đảo biết bao người.

***

Đầu thập niên 60, ngọn bút đầu đàn của nhóm Sáng Tạo & Kịch Ảnh là nhà văn Mai Thảo đã gọi Thanh Thúy là “Tiếng hát lúc không giờ”. Nguyên Sa đã có lần hỏi Mai Thảo:
- Tại sao “Tiếng hát lúc không giờ?”
Mai Thảo trả lời bằng những tiếng ngắn: Vì muộn…
Rồi ông tiếp: - Là muộn màng…
- Là về khuya…
- Tôi vẫn thấy một con chim nhạn bay trong giòng sông sương mù…
- …
- Chậm và khuya…
- …
- Công phu… Kỳ lạ…

Ngoài ra, Thanh Thúy còn được gọi là “Tiếng hát khói sương” (Lâm Tường Dũ). Họa sĩ Vũ Hối cũng đã từng làm thơ để nói về tiếng hát Thanh Thúy:

Liêu trai tiếng hát khói sương
Nghẹn ngào nhung nhớ giòng Hương quê mình

Tuy nhiên, danh hiệu đi liền với tên tuổi Thanh Thúy nhất có lẽ đến từ ông Nguyễn Văn Trung, giáo sư Triết Đại Học Văn Khoa thời đó, trong chuyên đề “Ảo ảnh Thanh Thúy” đã gọi giọng hát của cô là “Tiếng hát liêu trai“. Và từ đó, danh hiệu đó đã đi cùng với cô.

***

“Ướt Mi” không phải là bản nhạc đầu tay của Trịnh, nhưng chính bản thân tác giả đã từng nói

Rất nhiều bài hát đã được viết trước bài Ướt mi nhưng riêng bài Ướt mi thì tồn tại như một số phận của nó và của tôi

Hãy cùng nghe Trịnh Công Sơn tâm sự

Thuở còn trọ học ở Sài Gòn, năm đó tôi mười bảy tuổi – Sơn kể – đêm nào tôi cũng lò dò đến phòng trà ca nhạc để nghe Thanh Thúy hát. Dần dần hình bóng Thanh Thúy đã ăn sâu vào trong tôi lúc nào không biết. Nói yêu Thanh Thúy thì cũng chưa hẳn. Vì tôi nhỏ tuổi hơn, lại nhiều mặc cảm nghèo và vô danh. Trong khi đó Thanh Thúy là một ca sĩ đang lên, kẻ đón người đưa tấp nập.

Biết vậy, nhưng tôi không thể không đêm nào thiếu hình ảnh và tiếng hát của nàng. Có đêm tôi chỉ đủ tiền để mua một ly nước chanh. Đêm đêm tôi thao thức với những khát khao, mơ ước là phải làm một cái gì đó để tỏ cho Thanh Thúy biết là tôi đang rất ngưỡng mộ nàng. Cái khát vọng đó đã giúp tôi viết nên bản nhạc “Ướt Mi” đầu tiên trong đời.

“Ướt Mi” là một nhạc phẩm hay kỳ lạ, buồn thương cảm đến não nề với những câu như “đừng khóc trong đêm mưa, đừng than trong câu ca“. Sau này, nhạc sĩ họ Trịnh còn viết bài “Thương một người” với hình ảnh “Thương ai về ngõ tối, sương rơi kín đôi vai…” để dành tặng Thanh Thúy.

Mối tình đơn phương của chàng nhạc sĩ trẻ tuổi, gọi là chút thoáng tình cảm đầu đời cũng được, gọi là tình say đắm nhưng vô vọng cũng được, có lẽ chỉ Trịnh là hiểu rõ nhất. Thôi thì hãy chỉ nên nhớ về nó như một bài hát đẹp, một câu chuyện đẹp, thế thôi.

***

Ngoài Trịnh Công Sơn ra, còn có một bài nhạc viết tặng Thanh Thúy cũng rất nổi tiếng: đó là bài “Tiếng hát về khuya” của nhạc sĩ Tôn Thất Lập. Tuy nhiên, trong số những văn nghệ sĩ hâm mộ Thanh Thúy, nổi tiếng nhất phải kể đến Trúc Phương.

Trúc Phương yêu Thanh Thúy, yêu bằng một tình yêu trọn vẹn, nhưng có lẽ hai người chỉ có duyên mà không có phận. Rất nhiều những tác phẩm để đời của Trúc Phương như Chuyện chúng mình, Bóng nhỏ đường chiều, Tàu đêm năm cũ… đều mang hình ảnh của Thanh Thúy, hay đúng hơn là về một mối tình đau thương và tuyệt vọng mà nhạc sĩ tài ba gởi gắm vào. Lại trớ trêu thay, chính “Tiếng hát liêu trai” đã góp phần làm những ca khúc của Trúc Phương bay thật cao, bay thật xa.

Thanh Thúy lên xe hoa về theo người khác, Trúc Phương vò võ nhớ thương. Thanh Thúy xa quê sống cuộc sống lưu vong, Trúc Phương ở lại quê nhà cùng bao hoài niệm.

Nhạc sĩ Trúc Phương đến trước khi chết trong nghèo khổ, sau một quãng thời gian đối mặt với căn bệnh ngặt nghèo, đã lìa bỏ cõi đời vào một ngày tháng 9 hơn 15 năm trước, vẫn luôn nhớ luôn mong hình bóng trong tâm tưởng đấy. Trong ca khúc “Mắt chân dung để lại”. dòng nhạc cuối đời của Trúc Phương vẫn ẩn hiện bóng người xưa:

Gửi người xưa bỏ ta để đôi mắt lại, giọt vắn giọt dài mãi đọng vũng bùn nhỏ, ta và em trót đã thiên thu nhầm lỡ, khóc mình khóc người, đỏ hoe suốt đời

***

Tôi nghe Thanh Thúy, không phải vì đó là người từng làm điên đảo biết bao thi nhân, nhạc sĩ. Thật ra, tôi nghe Thanh Thúy trước, một thời gian lâu sau mới biết rằng Ướt Mi và Thương Một Người của Trịnh, cùng hàng loạt ca khúc của Trúc Phương là dành tặng cho cô. Bỏ qua những giai thoại về cô, tôi thật sự yêu cái giọng hát ấy – một giọng hát đặc biệt và rất riêng, mà có lẽ ngoài cô ra không còn ca sĩ nào khác có được. Tôi xin mượn bài thơ của Hoàng Trúc Ly khi nói về giọng hát của cô để kết thúc bài này, vì những tưởng, khó mà có thể tìm được những ngôn từ mô tả nào thích hợp hơn:

Từ em tiếng hát lên trời
Tay xao dòng tóc, tay mời âm thanh.
Sợi buồn chẻ xuống lòng anh
Lắng nghe da thịt tan thành hư vô

210411,
B.l.u.e

p/s: Bài viết sử dụng một số tư liệu và hình ảnh trên trang www.thanhthuy.me. Về một số bài hát được nhắc đến:
- Ướt mi của Trịnh Công Sơn qua tiếng hát Thanh Thúy: http://music.hatnang.com/node/6246
- Tàu đêm năm cũ & Bóng nhỏ đường chiều qua tiếng hát Thanh Thúy: http://www.youtube.com/watch?v=cqNCYRPkW8c
- Chiều mưa biên giới qua tiếng hát quái kiệt Trần Văn Trạch: http://www.nhaccuatui.com/nghe?M=gA4nD0lpmO