B.l.u.e

Đã từ lâu lắm, tôi muốn viết gì về nhạc vàng; không dưới góc nhìn của những ‘chứng-nhân-lịch-sử’, những con người sinh ra, lớn lên và trưởng thành, yêu, chia tay, nhớ thương và ghét hận cùng với những lời ca, giai điệu ấy, mà bằng góc nhìn của một người trẻ chào đời khi đất nước không còn trong cơn binh loạn, chỉ biết đến dòng nhạc ấy qua những băng, đĩa, tài liệu còn sót lại.

Tôi không hẳn là say mê nhạc vàng như cách mà tôi say mê các dòng nhạc khác, nhưng những giai điệu quen thuộc của nhạc vàng đã đi cùng tôi, từ khi tôi còn nhỏ xíu, nghe bập bõm tiếng được tiếng mất những câu ca, tiếng nhạc ấy từ chiếc cát-xét cũ kĩ cùng mớ đĩa thu lậu của ba. Dù biết còn nhiều thiếu sót, nhưng tôi cũng xin gắng viết bài gì đó về nhạc vàng, để tri ân những nhạc sĩ, ca sĩ, những người đã cống hiến cả đời cho nền âm nhạc quê hương, và cũng để trả nợ những hồi ức đẹp đẽ vẫn đã, đang và sẽ mãi đi cùng tôi.

Trong các ca sĩ nhạc vàng, tôi mê nhất là Duy Khánh. Thật ra, Duy Khánh không phải là ca sĩ nhạc vàng tôi nghe đầu tiên. Các đĩa nhạc phổ biến ở miền Nam những năm 90 là của Tuấn Vũ, Trường Vũ, Randy… những giọng ca được ưa chuộng vào lúc đó. Sau này, khi tôi được coi là tạm lớn để hiểu chút-gì-đó – thứ mà sách giáo khoa nhà trường, thầy cô giáo chưa bao giờ dạy tôi – về nỗi buồn đau đáu của người xa quê cha đất mẹ, về nỗi buồn của sự phân ly vì thời cuộc, của mẹ già tiễn con, vợ trẻ chờ chồng… và có chút kiến thức để tìm kiếm, để đọc và hiểu, tôi mới nghe và cảm được Duy Khánh.

Duy Khánh được xem như một trong những ca nhạc sĩ tài hoa bậc nhất của nền tân nhạc Việt Nam trong thập niên 60. Người ta vẫn có tâm lý xem thường giọng hát của các ca sĩ nhạc vàng, vì cho rằng nhạc vàng là thứ nhạc dễ hát. Điều này là hoàn toàn sai lầm. Lấy trường hợp của Duy Khánh làm điển hình. Ngày đó, ở Sài Gòn các ca sĩ hát được giọng Ténor khá hiếm, giọng Ténor của Duy Khánh còn đặc biệt bởi độ ngân vượt quá sự tưởng tượng của mọi người. Theo lời kể lại của các nhạc sĩ danh tiếng như Phạm Duy, Trầm Tử Thiêng thì giọng của Duy Khánh có thể ngân dài đến 21 nhịp và chuyển từ thấp lên cao, vượt hai bát độ một cách nhẹ nhàng. Lại lấy thêm bản Vọng Ngày Xanh của Khánh Băng làm ví dụ, bản này vốn được xem là rất khó hát ngày đó (ngoài lề xíu, bản này đã được nữ văn sĩ Françoise Sagan viết lại lời bằng tiếng Pháp). Vọng Ngày Xanh nổi tiếng nhất qua tiếng hát cao vút của Thái Thanh. Các giọng nam thì cũng chỉ có Hùng Cường và Thanh Hùng (cũng là hai giọng Ténor khác) và Duy Khánh mới ‘dám’ trình bày. Nghe kể lại, Duy Khánh có lần trình bày bản “Vọng Ngày Xanh” đã ngân đoạn kết lâu đến nỗi khán giả vỗ tay tán thưởng đến lần thứ tư mà tiếng ngân của ông vẫn còn nhẹ nhàng, dần dần mới đi vào tan biến.

Duy Khánh – tiếng thông reo trên đồi Vọng Cảnh

Trong ngày tiễn đưa Duy Khánh đi về phía bên kia của thế giới, nhạc sĩ Phạm Duy từng phát biểu “Trong giọng ca Duy Khánh, nghe âm hưởng tiếng trống cổ thành, tiếng thông reo trên đồi Vọng Cảnh”. Quả thật, có thể xem Duy Khánh như là ca nhạc sĩ của miền quê sông Hương núi Ngự, của miền Trung nghèo khổ, khó khăn. Vài chục năm đi hát, từ ngày đầu vào miền Nam lập nghiệp, đi lưu diễn cùng các đoàn nhạc hội của Hoàng Thi Thơ khắp các tỉnh miền Tây, cho đến sau này trình diễn ở hải ngoại, Duy Khánh vẫn luôn dùng giọng nói đặc rệt Quảng Trị, dù khó nghe. Bản thân ông chưa từng chối bỏ xuất thân, trái lại còn yêu thương quê hương với một tình yêu đầy hãnh diện. Hãy thử nghe ông trong một nhạc phẩm do chính ông sáng tác: “Tôi sinh ra giữa lòng miền Trung, miền thùy dương, ruộng hoang nước mặn đồng chua, thôn xóm tôi sống đời dân cày” (Tình Ca Quê Hương).

Nhắc lại cái thưở ban đầu Duy Khánh đi hát mới thấy gian nan quá. Sinh ra trong một gia đình thế gia vọng tộc (dòng dõi Quận công Nguyễn Văn Tường, Phụ chánh đại thần triều Nguyễn), cha mẹ kì vọng vào ông rất nhiều để sau này nối dõi truyền thống dòng quan của gia đình. Duy Khánh được cha mẹ gởi vào Huế để học tiếp bậc trung học. Tuy nhiên, chàng trai trẻ vào thời điểm này lại hứng thú với việc ca hát hơn. Ngay từ năm 1954, lúc tuổi 16, Duy Khánh từng nhiều lần trốn vào Sài Gòn tham gia các chương trình phụ diễn tân nhạc trong các rạp chiếu bóng. Ông hát song ca với nữ ca sĩ Tuyết Mai những bài ca rất đậm tình quê hương. Năm 1955, Duy Khánh trở lại Huế và đã đoạt giải nhất cuộc thi tuyển lựa ca sĩ của đài Pháp Á tại Huế với bài hát Trăng Thanh Bình.

Năm 1956, trước sự phản đối của gia đình, Duy Khánh quyết định chuyển hẳn vào Sài Gòn để theo đuổi nghiệp ca hát. Khi này, nhạc sĩ Phạm Duy đã đích thân mời Duy Khánh tham gia vào chương trình Hoa Xuân. Không lâu sau đó, Duy Khánh dần trở thành một trong những tên tuổi được yêu thích nhất tại miền Nam thời đó, đứng ngang với hai tên tuổi nổi tiếng bậc nhất là nam ca sĩ Anh Ngọc và Duy Trác. Tuy nhiên, vẫn có những người xem sự so sánh đó là quá mức, với lí luận rằng Duy Khánh thành công thế không hoàn toàn nhờ vào giọng hát. Quả thật, Duy Khánh nổi bật cũng một phần vì ông biết chọn những bài thời thượng, hợp với thị hiếu của khán thính giả bình dân, chứ không theo đuổi dòng nhạc trữ tình có chút gì đó kén chọn như Duy Trác, Anh Ngọc. Phải đến sau này, khi Duy Khánh kết hợp cùng Thái Thanh trình bày hai bản Trường Ca của Phạm Duy là: Con Đường Cái Quan và Mẹ Việt Nam, người ta mới có cái nhìn khác về giọng hát của nam ca sĩ tài hoa này. Và cho đến giờ, vẫn chưa từng ai trình bày hai bản trường ca đó đạt đến cái tầm của Duy Khánh và Thái Thanh.

Ngoài ra, như trong một bài viết khác, tôi cũng đã nhắc đến ‘Hòn Vọng Phu‘. Nay xin nhắc lại vài ý liên quan đến Duy Khánh, ấy là:

Bản thu của Duy Khánh và Hoàng Oanh trên đĩa nhựa Sóng Nhạc 45 được chính nhạc sĩ Lê Thương điều khiển phần hòa âm, hội tụ những nghệ sĩ nổi danh thời bấy giờ như: đàn cò Lữ Liên, sáo Tô Kiều Ngân, đàn bầu Ngô Nhật Thanh… Bản này có giọng ngâm thơ của Hoàng Oanh – người được đánh giá là “đủ tài ca ngâm”, một trong những giọng ngâm thơ hay nhất trong nền nhạc Việt Nam. Bản này xét ra, về phần nghệ thuật có thể không hay bằng các bản thu ở trên, nhưng độc đáo ở chỗ: phần Hòn Vọng Phu III được trình bày bằng lời hai. 

…và những tác phẩm bị đặt nhầm

Duy Khánh là một con người đa tài. Ngoài việc ca hát, ông còn mở lớp luyện ca để tìm kiếm, phát hiện và đào tạo các ca sĩ mới, đồng thời tham gia sản xuất băng nhạc. Nhãn hiệu băng nhạc Trường Sơn của Duy Khánh, cùng với những cái tên như Shotguns, Sơn Ca, Sóng Nhạc, Nhã Ca… trước năm 1975 được người Sài Gòn nồng nhiệt đón nhận. Hợp tác với Duy Khánh trong băng nhạc Trường Sơn là những tên tuổi thượng thặng như Thái Thanh, Hoài Bắc, Thanh Thúy, cùng những ca sĩ rất nổi thời đó như Hoàng Oanh, Thanh Tuyền, Phương Dung.

Tuy nhiên, ngoài hình ảnh một ca sĩ đầy tài năng và nhiệt huyết dưới ánh đèn sân khấu, Duy Khánh được yêu quý nhất có lẽ là bởi những sáng tác của ông. So với các nhạc sĩ khác, sáng tác của Duy Khánh không nhiều, nhưng hầu như bài nào cũng đều rất đạt; có những bài xứng được liệt vào hàng tuyệt phẩm. Khi nói về Duy Khánh, Phạm Duy từng nhận định: Duy Khánh là nhạc sĩ của quê hương. Quả thật, Duy Khánh chủ yếu viết về tình yêu quê hương, đất nước, về miền Trung gian khó, cằn cội, về xứ Huế thần kinh đẹp lãng mạn nhưng buồn vô ngần.

Một trong những sản phẩm đáng nhắc đến của Duy Khánh là bản “Bao giờ em quên”. Nhiều người xem đây là bài hát buồn nhất mà Duy Khánh từng sáng tác, xuất phát từ việc người ông yêu: Kiều Oanh, em gái của tay trống Linh Giang, một thiếu nữ đẹp dịu dàng, nói giọng Bắc rất ngọt ngào, bỏ đi lấy chồng.

Hương Giang thuyền không chỗ đậu 

Ngự Viên có bướm hoa vàng 

Hay là hài xưa yêu dấu 

Đưa người đẹp ấy sang ngang 

Trước năm 1975, Bao Giờ Em Quên gắn liền với “tiếng hát Liêu Trai” Thanh Thúy. Trùng hợp thay, sau khi Thanh Thúy trình bày thành công bản này, Duy Khánh cũng công khai theo đuổi Thanh Thúy, nhưng không nghe ai nói gì đến kết quả ra sao.

Ngoài bài “Bao Giờ Em Quên”, Duy Khánh còn những sác tác khác cũng rất được đón nhận như: Thương về miền Trung, Ai ra xứ Huế, Thư về em gái Thành Đô, Trường cũ tình xưa, Sầu cố đô, Xin anh giữ trọn tình quê, Ngày xưa lên năm lên ba (viết chung với Trầm Tử Thiêng)…

Tuy nhiên, điều đáng buồn ở đây là sau năm 1975, vì để được trình bày vài nhạc phẩm của Duy Khánh trên sân khấu, người ta đã làm cái việc đổi tên tác giả ca khúc mà không hỏi qua ông. Như bài Thương về miền Trung và Ai ra xứ Huế đều được đổi thành tác giả: Minh Kỳ. Và ngạc nhiên thay, sau này, mọi người dần quen với cái tên tác giả Minh Kỳ, cũng không ai đứng ra đính chính. Cho đến nay, đa phần mọi người vẫn không biết rằng hai tác phẩm dạt dào tình cảm quê hương ấy là của Duy Khánh.

…thầm hẹn ngày về chết giữa quê hương

Sau năm 1975, vì nhiều lí do nhưng chủ yếu liên quan đến chính trị, Duy Khánh bị cấm hát một thời gian dài. Mãi sau này khi các đoàn ca nhạc được chính quyền nới lỏng cho hoạt động trở lại, Duy Khánh mới thành lập đoàn Quê Hương, quy tụ nhiều nghệ sĩ tài danh miền Nam trước năm 1975, tổ chức các buổi lưu diễn khá thành công.

Năm 1988, ông ra nước ngoài định cư qua sự bảo lãnh của người em. Qua đến Hoa Kỳ, ông vẫn tham gia các chương trình văn nghệ, chủ yếu để kiếm kế sinh nhai. Tuy nhiên, ông đã không còn có thể tìm lại hình ảnh của một nam danh ca Duy Khánh hào hoa, lịch lãm trong những năm thập kỷ 60. Những dấu vết khắc khổ của thời gian đã in hằn lên khuôn mặt rạng sáng năm nào, giọng hát thiên phú một thời nay bị tàn phá bởi những giọt rượu chán đời.

Đối với một người yêu quê hương bằng tất cả tấm lòng như Duy Khánh, còn gì buồn khổ hơn việc phải sống tha phương trên xứ lạ, quê người, ngày đêm nhớ về đất mẹ? Người ta bảo: trong cuộc đời nghệ thuật của mình, một ca sĩ có thể hát hàng trăm, hàng ngàn bài cho khán giả, nhưng trong đó, vẫn có đôi ba bài, họ hát tặng riêng chính bản thân mình.

Với Duy Khánh, theo tôi, đó là khi ông trình bày bài Xin Anh Giữ Trọn Tình Quê, và bàiNgười Lính Già Xa Quê Hương. Trong Xin Anh Giữ Trọn Tình Quê - một sáng tác của chính Duy Khánh, tôi còn nhớ cái video clip tôi được xem hồi khá lâu rồi, trên sân khấu bóng đèn nhấp nhoáng hoa lệ, khi Duy Khánh ca tới những câu cuối cùng của bản này, ông đưa tay vẫy lên như đang gởi lời chào tới một người bạn, và khóe miệng ông khẽ mỉm cười..

Anh ơi cho dù anh trở về quê hương hoặc còn tha phương 

Xin anh còn giữ vẹn câu thề 

Dù gió mưa về vẫn một lòng yêu mến quê 

Ngày mai ta xa nhau rồi nhưng tin trong đời anh sẽ còn gặp tôi 

Quê cũ mừng vui 

Còn trong Người Lính Già Xa Quê Hương, đó là những tâm sự, những giọt nước mắt nghẹn ngào phải nuốt ngược vào trong, khi ông, trong hình ảnh một người lính già, ngồi buồn và nhớ đến quê hương, thương cho cái kiếp lưu vong của mình

Người lính già xa quê hương 

Bao nhiêu đêm anh nằm không ngủ 

Nhớ quá Mẹ hiền, nhớ quá anh em 

…

Vẫn thấy quê hương đêm ngày réo gọi 

Vẫn thấy trong tim canh cánh đường về 

Vẫn thấy nơi đây chỉ là đất tạm 

Thầm hẹn ngày về chết giữa quê hương

Tiếc cho ông, khi cái ước hẹn đó không thể thực hiện được. Thậm chí, ông không còn có thể quay về nhìn quê hương một lần kể từ khi mang kiếp sống lưu vong.

Cũng xin mượn bài hát để làm tiêu đề, và cũng làm kết thúc cho bài viết về Duy Khánh của tôi – như một nén nhang tri ân dâng lên người nghệ sĩ, đã sống, đã hát, và đã sống… với tình cảm dạt dào giành cho quê hương, cho đất nước.

Cám ơn, và vĩnh biệt ông.

-B.l.u.e

Mở đầu: Cảm nhận về Bằng Kiều không khó, nhưng viết ra những cảm nhận ấy hoàn toàn không đơn giản. Bằng Kiều có số năm hoạt động ca hát không nhiều, nhưng lại khá thăng trầm và chia ra thành nhiều mốc điểm. Viết về Bằng Kiều không khé

o sẽ dẫn đến những cuộc tranh cãi vớ vẩn và lạc loài về chính trị, nhận thức. Tôi tự nhận mình không khéo, nên chẳng đặng đừng phải làm phần Mở đầu để nói về cái ý xuyên suốt của tôi trong bài viết này, và cũng là từ trước tới nay: bàn về âm nhạc, chỉ âm nhạc, mà thôi.

Tài năng và sự quên lãng

Tôi nghe nhạc không sành lắm, nhưng có được cái may mắn là nghe khá nhiều. Tôi nghe Bằng Kiều từ những năm Bằng Kiều bắt đầu được nhắc đến. Có những giọng hát được thời gian mài dũa từ từ mà trở thành tuyệt phẩm, cũng có những giọng hát hay từ khi người ca sĩ mới bắt đầu hát. Bằng Kiều có lẽ thuộc về trường hợp sau.

Bằng Kiều xuất thân từ khoa kèn Basson tại Nhạc Viện Hà Nội. Nhiều người nói rằng làn hơi tuyệt vời của anh có được một phần đến từ những tháng năm miệt mài tập luyện Basson. Việt Nam nói riêng, và cả thế giới nói chung, vào những năm đầu thập kỷ 90, đều ngỡ ngàng trước cơn lốc những boyband phương Tây đầy tài năng và hào nhoáng. Theo xu thế đó, ở cả hai miền Nam, Bắc, một loạt boyband được thành lập. Khác với miền Nam, mà trung tâm là một Sài Gòn hoa lệ, hoạt động văn hóa – giải trí ở miền Bắc không được sôi nổi bằng. Nói thế, không phải là Hà Nội không có những tên tuổi đáng chú ý. Như hiện, người ta hầu như hoàn toàn công nhận Việt Nam có bốn diva, thì cả bốn diva ấy đều sinh ra, lớn lên và phát triển tài năng ở Hà Nội.

Xét về các ban nhạc, tuy không sánh bằng Sài Gòn, nhưng cũng có thể liệt kê những cái tên như: Newstar, Biển xanh, Quả dưa hấu…. Cũng không cần phải tranh cãi gì nhiều, cái tên sau cuối gây được tiếng vang lớn nhất. Và Bằng Kiều, được xem như người anh cả của nhóm.

Trước Quả dưa hấu, Bằng Kiều đã từng tham gia ban nhạc Chìa Khóa Vàng (cùng ca sĩ Ngọc Anh), hay ban nhạcHoa Sữa chuyên diễn ở các phòng trà, tụ điểm ca nhạc, trường đại học… với hàng loạt các nhạc sĩ trẻ đầy tài năng như Ngọc Châu, Vũ Quang Trung, Ngọc Hưng… Tuy nhiên, chỉ với Quả Dưa Hấu, Bằng Kiều mới được dư luận chú ý nhiều.

Quả Dưa Hấu xuất hiện lần đầu tại đêm nhạc Gala 98 và ngay lập tức khẳng định được tài năng của mình với ca khúc Mặt trời êm dịu, vốn được xem như bài hát tủ của Hồng Nhung. Các chàng trai Tuấn Hưng, Bằng Kiều, Anh Tú (và sau thêm Tường Văn) đã chọn cách thể hiện hát bè đầy kỹ thuật, mới lạ. Và họ đã thành công.

Sau Gala 98, Quả Dưa Hấu trở thành nhóm nhạc được yêu thích nhất Hà Thành, với lối trình diễn trẻ trung, sôi động và… có chút gì đó giống ban nhạc đang nổi ở Mỹ quốc thời đó: Backstreet Boys. Những phần trình diễn củaQuả Dưa Hấu giờ đây tìm trên Internet không còn nhiều, tôi cố lắm cũng chỉ tìm được hai video tiêu biểu cho hai phong cách trình diễn khác nhau của nhóm.

(ca khúc Mưa do Quả Dưa Hấu trình bày, ngoài ra, Quả Dưa Hấu còn có bài cover I Want It Thay Way)

Cũng vào thời điểm này, Bằng Kiều còn được đánh giá cao nhờ hàng loạt ca khúc song ca với các ca sĩ thành danh thời điểm đó. Bắt đầu với hai bản song ca – mà cho đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có ai qua nổi, cùng với Mỹ Linh: Giọt sương trên mí mắt và Trái tim không ngủ yên, thống trị top ten Làn Sóng Xanh vào khoảng năm 1998, Bằng Kiều tiếp tục khẳng định tên tuổi với các bản cùng Hồng Nhung (Lắng nghe mùa xuân về), Phương Thanh (Em về tinh khôi).

Quả Dưa Hấu tan rã vào năm 2000, sự nghiệp của Bằng Kiều tiếp tục lên nhanh với các ca khúc tự sáng tác nhưHè muộn, Và anh vẫn hát… để rồi đạt đến đỉnh với album Chuyện Lạ, được đầu tư hòa âm và biên tập kĩ càng từ phòng thu Viết Tân. Trong album đó, đáng chú ý nhất (và, cũng chỉ cần một thôi), là ca khúc Trái tim bên lề. Ngày đó, Trái tim bên lề là một trong những ca khúc được ưa thích nhất. Người ta nghe và gắng hát bài này ở khắp các quán Karaoke, quán cafe… Ca khúc này góp phần đưa Bằng Kiều trở thành ca sĩ có giọng hát thuộc vào hàng tốt nhất ở Việt Nam thời đó.

(ca khúc làm nên tên tuổi của Bằng Kiều: Trái Tim Bên Lề)

Nhưng chỉ đến thế.

Tài năng của Bằng Kiều là điều không ai có thể phủ nhận, chỉ tiếc thay anh có vẻ không gặp thời. Đỉnh cao của Bằng Kiều cũng là thời nhạc trẻ Việt Nam dần phát triển đến điểm mạnh nhất. Khán thính giả bị vây quanh bởi loại nhạc thị trường có phần thiên về phần ‘nhìn’, từ sự thống trị của những ca sĩ đơn ca như Lam Trường, Đan Trường, Lý Hải, đến các ban nhạc như 1088, MTV, GMC, Mắt Ngọc, Mây Trắng… Thời điểm đó, ca sĩ hát hay, khán thính giả vẫn biết, nhưng rồi vẫn chỉ “biết” mà thôi, họ vẫn bị cuốn hút nhiều hơn bởi dòng nhạc thị trường dễ nghe, dễ thuộc.

Bằng Kiều ngày qua ngày càng bị lu mờ đi.

Những tưởng sau vụ lùm xùm liên quan đến việc đi ở vào năm 2002, sự nghiệp âm nhạc của Bằng Kiều sẽ đi vào ngõ cụt. Thật ra, nền văn nghệ hải ngoại vào thời điểm đó vẫn đang phát triển khá mạnh, như nó đã từng và tiếp nối sau năm 1975. Tuy nhiên, khẩu vị của đa phần khán thính giả hải ngoại ít khi nào ưu ái các ca sĩ đến từ miền Bắc. Hoặc giả, họ vẫn ưa chuộng những tiếng hát “vượt thời gian” mà họ vốn rất quen thuộc từ lâu, không thì là lứa ca sĩ trẻ với ngoại hình bắt mắt, ăn mặc đúng mốt sành điệu cùng những điệu luân vũ phương Tây. Một Bằng Kiều đi theo hướng nhạc nhẹ trữ tình, thoạt nhìn sẽ khó có chỗ đứng trong đời sống tinh thần của dân Việt hải ngoại. Thế nhưng, bằng tài năng của mình và những sự may mắn nhất định khác, Bằng Kiều đã thành công…

Trong khi vào thời điểm đó, album vol 7 Khi Em Ra Đi của ca sĩ đang nổi tiếng nhất trong làng nhạc trẻ Việt Nam là Lam Trường bị thu hồi vì đã “để tên” Bằng Kiều trên bìa đĩa ở ca khúc Anh sẽ nhớ mãi (cùng Đức Trí), thì tầm một năm trước, cũng ca khúc này lại là bệ phóng để đưa tên tuổi Bằng Kiều tại hải ngoại lên cao, khi anh xuất hiện lần đầu tiên ở sân khấu Paris By Night, với giọng hát vút lên những nốt cao đến “sững sờ” của mình, đã hoàn toàn chinh phục được khán thính giả hải ngoại.

Nền âm nhạc hải ngoại tuy cũng có kha khá các trung tâm băng đĩa, đa phần của những nghệ sĩ Sài Gòn trước năm 1975. Tuy nhiên, nếu xét về sự đầu tư cũng như giá trị nghệ thuật, thì phải kể đến ba cái tên: Thúy Nga, Asia và Vân Sơn. Trong đó, không nghi ngờ gì, Thúy Nga với thương hiệu Paris By Night là nổi tiếng nhất. Những cái tên thuộc vào hàng “bất hủ” trong nền âm nhạc Việt Nam trước giải phóng, mà vì lí do nào đó lưu lạc nơi trời Tây xa xôi, đều ít nhiều từng xuất hiện trên sân khấu của Paris By Night, như Duy Trác, Elvis Phương, Khánh Ly, Lệ Thu…

Quay lại, Bằng Kiều xuất hiện lần đầu tiên ở Paris By Night số 72: Tiếng hát từ nhịp tim, với bản Anh sẽ nhớ mãi. Giọng hát cuốn hút cùng lối trả lời phỏng vấn dí dỏm của anh dường như ngay lập tức đã làm xóa đi sự e dè, hoài nghi cùng chút gì đó thiên kiến của những khán giả khó tính trước đây. Kể từ đó, Bằng Kiều gần như thành con bài tủ của Thúy Nga trong việc thu hút khán thính giả – những người dù yêu thích Khánh Ly, Lệ Thu, Tuấn Ngọc từ lâu nhưng đã phần nào nghe “khá đủ rồi”, trong khi những ca sĩ trẻ thì cũng chỉ được mỗi cái tên Trần Thái Hòa. Bằng Kiều liên tục xuất hiện trong các chương trình kế tiếp của Thúy Nga.

Sau số 72, trong chương trình Paris By Night kế tiếp, Bằng Kiều tiếp tục xuất hiện cùng hai bản song ca với hai ca sĩ nữ đang khá nổi lúc đó: Dẫu có lỗi lầm cùng Vân Quỳnh và Quên đi hết đam mê cùng với Thủy Tiên.

Tuy nhiên, theo cảm nhận của tôi, tên tuổi của Bằng Kiều được khẳng định rõ nhất là ở Paris By Night 75: Về miền Viễn Đông, khi đích thân nhạc sĩ Từ Công Phụng đề nghị Bằng Kiều trình bày bản nhạc Mưa trên ngày tháng đó – một trong những bản nhạc hay nhất của nhạc sĩ đầy tài năng này. Cũng nên chú ý rằng, từ trước đến nay, ngoài phiên bản do chính mình trình bày, nhạc sĩ Từ Công Phụng không đồng ý cho bất cứ ca sĩ nào khác thu thanh. Và quả thật, bản do Bằng Kiều hát, tuy không có được cái chất trải đời, buồn đau đáu như do chính nhạc sĩ trình bày, vẫn có những nét riêng rất độc đáo, mà có lẽ khó có ca sĩ nào khác trình bày đạt được đến thế.

(ca khúc Mưa trên ngày tháng đó do Bằng Kiều trình bày trong Paris By Night)

Một trong những sự kiện chính thiết nghĩ cần được nhắc tới là ở Paris By Night 79, Paris By Night đã kết hợp hai giọng ca đang hết sức được yêu thích vào thời điểm đó: Bằng Kiều và Minh Tuyết, để tạo thành cặp song ca nổi nhất ở hải ngoại hiện tại. Sau Yêu thương mong manh, Bằng Kiều và Minh Tuyết tiếp tục hợp tác để cho ra những ca khúc ăn khách khác như: Xin lỗi anh, giờ thì anh đã biết, Bởi vì anh yêu em…

Trong khuôn khổ bài này, tôi cũng không có ý định liệt kê hết tất cả các ca khúc sau này được Bằng Kiều trình bày thành công trên Paris By Night, chỉ nêu lên vài mốc chính mang tên tuổi Bằng Kiều trở thành một trong những ca sĩ được yêu thích nhất trong cộng đồng hải ngoại hiện tại.

Và… nổi tiếng ngược

Bằng Kiều xuất hiện và nổi tiếng ở Paris By Night, phải nói là… rất đúng lúc. Trước những năm 2005, Paris By Night cũng có ở Việt Nam với dạng băng DVD lậu. Và chi phí không gọi là rẻ lắm. Tuy nhiên, mọi việc thay đổi khi ADSL phổ biến ở Việt Nam. Các chương trình Paris By Night nói riêng và các chương trình ca nhạc hải ngoại nói chung, rất nhanh chóng đến được tay giới trẻ Việt – vốn không ngại ngùng gì từ chối món ăn giải trí “miễn phí” như thế này. Đến bây giờ, có thể nói, Paris By Night ngày hôm trước xuất hiện ở kệ đĩa bên Mỹ thì ngày hôm sau đã có ở máy tính của hàng ngàn bạn trẻ Việt Nam, hay nằm trong đầu đĩa của biết bao gia đình.

Tài năng, sự công nhận của khán giả thuở nào vẫn còn chưa mờ phai, nay lại thêm tần suất xuất hiện liên tục cùng đủ mọi thể loại nhạc, từ nhạc Việt tiền chiến tới nhạc trẻ đương đại, từ những bản tình ca đầy thống thiết đến những bài song ca “lả lơi”, Bằng Kiều dần dần chiếm lại được sự yêu quý của đông đảo khán giả Việt ở trong nước.

Bằng Kiều là một tài năng, tôi nghe anh hát thấy hiện lên trong đó niềm đam mê bất tận, như anh hòa quyện vào từng khung nhạc, từng lời ca, đó là lí do tôi chọn tiêu đề bài hát này là “Từ tiếng hát tiếp nối”. Những giọng ca đích thực lại được dịp phát huy, được dịp cất vang, ấy xem như là điều may mắn cho nền âm nhạc Việt Nam lắm vậy…

080312
B.l.u.e

Đa phần khi vừa add nick gái nào, xinh, độc thân trên Facebook xong, anh đều nghĩ rằng mình cần viết bài gì đó, không là những áng văn trác tuyệt thì ít ra cũng phải đôi dòng thơ lãng mạn. Nhưng, xui thay, những lúc ấy, anh ngồi bóp trán cả buổi vẫn không nghĩ ra câu nào khác ngoài những câu cũ rích đại loại như: em, anh thấy khuôn mặt em đẹp, nhưng ngực em còn đẹp hơn, nên chỉ đành thở dài tiếc nuối.

Lại có những khi, chỉ vì vài hình ảnh vu vơ nào đó, lại có hứng viết ra những suy nghĩ miên man trong đầu. Ừ, đôi khi, để tích tụ thứ gì lâu quá cũng không tốt.

—

Hôm nay, anh lái xe về nhà trên một tuyến đường hoàn toàn khác so với tuyến đường đã đi gần một năm nay. Thật ra việc này đến từ lí do hết sức nhảm nhí: lách qua phải để vượt cái xe đi chậm, rồi khi xin change lane lại qua trái bọn nó không cho, ấy rồi phải chạy thẳng. Có một khúc khi dừng đèn đỏ, anh nhìn ra cửa sổ thấy bên tay trái mình là một hàng cây thấp, và xanh, xanh lắm.

Anh vốn dốt tất cả những gì liên quan đến thực vật học, nên chịu không biết tên nó là gì, nhưng loại cây đó có lá rất giống với lá học bài.
Anh vốn dốt tất cả những gì liên quan đến thực vật học, nên chịu không biết lá học bài tên thật là gì, nhưng đột nhiên anh thấy nhớ nhớ.

Anh nhớ hồi nhỏ thật nhỏ, khi đi học, anh hay chế giễu bọn con gái cứ tới mùa thi lại lấy lá học bài ép vào tập vở, với niềm tin và mong ước mãnh liệt là nó sẽ giúp tăng cái khả năng ghi nhớ của gái. Nhưng khi chúng nó đi khuất, anh lại nhanh tay vặt vài cái, rồi len lén nhét vào cặp.

Một vài năm tháng của tuổi thơ, cái niềm tin ngây ngô ấy đi cùng anh suốt những kì thi; và lạ thay, nó chỉ một cách hết sức thình lình biến mất. Có lẽ nó biến mất vì con người ta phải lớn lên, chứ không vì chúng ta nhận ra điều đó không có thật.

Anh thình lình hạ cửa sổ xuống, bất chấp cái lạnh của trời đông, đưa tay ra ngoài cửa xe, giả vờ nhấp nhấp tay theo nhịp nhạc, rồi, vẫn lén lút như ngày nào, quơ lấy vài chiếc lá, mỉm cười với chính bản thân mình rằng: giờ đây toàn bộ giáo trình nằm trong máy tính, lẽ đâu lại ép vào giữa máy tính chăng?

Anh bồi hồi, không phải vì đoạn kí ức đó, mà là cách bản thân anh nhìn đoạn kí ức đó, như những gì xa xôi không còn có thể chạm tới được…

—

Tiếng còi của cái xe đậu đằng sau khi đèn xanh mà anh chưa chạy lôi tuột anh về cái hiện tại hổ nhốn, tất bật và đầy bụi bặm, của những lo toan, từ việc học, việc làm, cho tới điều nhỏ nhặt kiểu chạy từ từ, cẩn thận, kẻo đụng vào xe người khác thì đền méo mặt. Anh thở dài vì cái hiện tại này không lâu thì lại chìm vào hồi tưởng khi iPod vang lên giọng Duy Quang

Em xưa còn thắt bím
nuôi dưỡng thêm ngây thơ
Anh xưa còn luýnh quýnh
giữa sân trường trao thư

Anh ước tìm lại được anh của ngày nào, khi trong thư viện viết một mảnh giấy làm quen, lén ném cho cô bé ấy, hồi hộp chờ và thất vọng khi không nhận được hồi âm, để rồi khi về nhà tự chửi mình ngu cả buổi vì mảnh giấy không có thông tin liên lạc gì, thì làm sao cô bé đáp trả.

Anh cũng ước thấy được hình ảnh cô bé cột tóc đuôi gà ngày xưa, mắt đỏ hoe khi nói với anh: quà 8/3 em mua tặng mẹ em, bị bọn anh vô tình quăng vỡ rồi, khi đám bọn anh “đặt nhẹ” cặp của bọn cô ra ngoài, chiếm lấy căn phòng làm chỗ ngủ trưa tại trường; để rồi vài ngày sau, hai má ửng hồng khi anh tặng cành hoa hồng như một món quà làm lành.

Giờ đây, đã không còn anh của lãng mạng trẻ con, lúng túng, ngại ngùng ấy nữa…

—

Em anh fone nhờ tra giùm nó đường đi tới quán sinh tố, anh định nhân tiện hỏi xem dạo này mẹ thế nào, mà thấy nó vội quá lại thôi. Nhớ tầm 2 tuần trước khi về nhà ăn Thanksgiving, đang đêm anh có việc cần nghe điện thoại, sợ cả nhà thức giấc mới chui ra garage đứng nói chuyện. Trời lúc đó lạnh lắm, trong garage không có hệ thống sưởi, anh mới chui vào trong xe mà ngồi. Giữa cuộc điện thoại ấy, đột nhiên anh nhận ra, anh đang ngồi trong cái xe mà sáng nào mẹ anh cũng lái đi làm. Tay anh đang đặt lên cái vô lăng mà bàn tay gầy gò của mẹ ngày nào cũng nắm lấy. Anh giơ chân mình ướm thử khoảng cách tới thắng và ga, để gắng hình dung hình ảnh mẹ anh lái xe.

Trời, anh thấy thật lạ lẫm, vì ngạc nhiên thay, anh chưa từng thấy mẹ lái xe lần nào.

Anh lớn lên luôn quen với hình ảnh hằng ngày thấy mẹ bán hàng, thấy mẹ nấu cơm, thấy mẹ đi chợ về, thấy mẹ cười vui, thấy mẹ buồn bã… Anh cho dù hiện tại sống xa nhà, vẫn cảm thấy như mẹ anh vẫn là hình ảnh trong trí nhớ bấy lâu, cho đến khoảng khắc đó.

Anh nhìn sang cái hộc trên xe, thấy tấm thẻ nhân viên của mẹ. Anh nhận ra rằng, có quá nhiều hình ảnh của mẹ mà anh đã và đang không được chứng kiến. Anh đột nhiên có cái cảm giác rằng, bằng cách này hay nọ, rồi sẽ có một ngày anh phải hối tiếc vì đã bỏ lỡ những hình ảnh như thế.

Càng ngày khi càng lớn lên, cái suy nghĩ mình cần chở che, bao bọc cho mẹ trong anh ngày càng lớn. Anh thấy buồn khi nghĩ đến bóng mẹ phải lái xe đi làm, anh lo lắng không biết mẹ chạy xe có vững không. Một lần nữa, anh sờ qua vô lăng, hộp số… và lại thấy buồn, buồn với hình ảnh mẹ gầy gò phải xoay trở với cuộc sống vất vả bên này, buồn khi nghĩ đến cảnh mẹ tiếng Anh nói không rành, lạc lõng giữa một đất nước nói một ngôn ngữ xa lạ.

Anh nhớ có lần, mẹ giơ bàn tay lên và nói đùa với anh: mẹ làm công việc sửa máy tính, ngày nào cũng phải vặn ốc, giờ tay chai hết rồi. Từ ngày đó, anh không còn thấy tự hào về bàn tay thon và đẹp của anh nữa.

Thật buồn khi thấy mình lớn lên, và thấy mẹ già đi…

Đa phần khi vừa add nick gái nào, xinh, độc thân trên Facebook xong, anh đều nghĩ rằng mình cần viết bài gì đó, không là những áng văn trác tuyệt thì ít ra cũng phải đôi dòng thơ lãng mạn. Nhưng, xui thay, những lúc ấy, anh ngồi bóp trán cả buổi vẫn không nghĩ ra câu nào khác ngoài những câu cũ rích đại loại như: em, anh thấy khuôn mặt em đẹp, nhưng ngực em còn đẹp hơn, nên chỉ đành thở dài tiếc nuối.
Lại có những khi, chỉ vì vài hình ảnh vu vơ nào đó, lại có hứng viết ra những suy nghĩ miên man trong đầu. Ừ, đôi khi, để tích tụ thứ gì lâu quá cũng không tốt.
—
Hôm nay, anh lái xe về nhà trên một tuyến đường hoàn toàn khác so với tuyến đường đã đi gần một năm nay. Thật ra việc này đến từ lí do hết sức nhảm nhí: lách qua phải để vượt cái xe đi chậm, rồi khi xin change lane lại qua trái bọn nó không cho, ấy rồi phải chạy thẳng. Có một khúc khi dừng đèn đỏ, anh nhìn ra cửa sổ thấy bên tay trái mình là một hàng cây thấp, và xanh, xanh lắm.
Anh vốn dốt tất cả những gì liên quan đến thực vật học, nên chịu không biết tên nó là gì, nhưng loại cây đó có lá rất giống với lá học bài.
Anh vốn dốt tất cả những gì liên quan đến thực vật học, nên chịu không biết lá học bài tên thật là gì, nhưng đột nhiên anh thấy nhớ nhớ.
Anh nhớ hồi nhỏ thật nhỏ, khi đi học, anh hay chế giễu bọn con gái cứ tới mùa thi lại lấy lá học bài ép vào tập vở, với niềm tin và mong ước mãnh liệt là nó sẽ giúp tăng cái khả năng ghi nhớ của gái. Nhưng khi chúng nó đi khuất, anh lại nhanh tay vặt vài cái, rồi len lén nhét vào cặp.
Một vài năm tháng của tuổi thơ, cái niềm tin ngây ngô ấy đi cùng anh suốt những kì thi; và lạ thay, nó chỉ một cách hết sức thình lình biến mất. Có lẽ nó biến mất vì con người ta phải lớn lên, chứ không vì chúng ta nhận ra điều đó không có thật.
Anh thình lình hạ cửa sổ xuống, bất chấp cái lạnh của trời đông, đưa tay ra ngoài cửa xe, giả vờ nhấp nhấp tay theo nhịp nhạc, rồi, vẫn lén lút như ngày nào, quơ lấy vài chiếc lá, mỉm cười với chính bản thân mình rằng: giờ đây toàn bộ giáo trình nằm trong máy tính, lẽ đâu lại ép vào giữa máy tính chăng?
Anh bồi hồi, không phải vì đoạn kí ức đó, mà là cách bản thân anh nhìn đoạn kí ức đó, như những gì xa xôi không còn có thể chạm tới được…
—
Tiếng còi của cái xe đậu đằng sau khi đèn xanh mà anh chưa chạy lôi tuột anh về cái hiện tại hổ nhốn, tất bật và đầy bụi bặm, của những lo toan, từ việc học, việc làm, cho tới điều nhỏ nhặt kiểu chạy từ từ, cẩn thận, kẻo đụng vào xe người khác thì đền méo mặt. Anh thở dài vì cái hiện tại này không lâu thì lại chìm vào hồi tưởng khi iPod vang lên giọng Duy Quang
Em xưa còn thắt bím
nuôi dưỡng thêm ngây thơ
Anh xưa còn luýnh quýnh
giữa sân trường trao thư
Anh ước tìm lại được anh của ngày nào, khi trong thư viện viết một mảnh giấy làm quen, lén ném cho cô bé ấy, hồi hộp chờ và thất vọng khi không nhận được hồi âm, để rồi khi về nhà tự chửi mình ngu cả buổi vì mảnh giấy không có thông tin liên lạc gì, thì làm sao cô bé đáp trả.
Anh cũng ước thấy được hình ảnh cô bé cột tóc đuôi gà ngày xưa, mắt đỏ hoe khi nói với anh: quà 8/3 em mua tặng mẹ em, bị bọn anh vô tình quăng vỡ rồi, khi đám bọn anh “đặt nhẹ” cặp của bọn cô ra ngoài, chiếm lấy căn phòng làm chỗ ngủ trưa tại trường; để rồi vài ngày sau, hai má ửng hồng khi anh tặng cành hoa hồng như một món quà làm lành.
Giờ đây, đã không còn anh của lãng mạng trẻ con, lúng túng, ngại ngùng ấy nữa…
—
Em anh fone nhờ tra giùm nó đường đi tới quán sinh tố, anh định nhân tiện hỏi xem dạo này mẹ thế nào, mà thấy nó vội quá lại thôi. Nhớ tầm 2 tuần trước khi về nhà ăn Thanksgiving, đang đêm anh có việc cần nghe điện thoại, sợ cả nhà thức giấc mới chui ra garage đứng nói chuyện. Trời lúc đó lạnh lắm, trong garage không có hệ thống sưởi, anh mới chui vào trong xe mà ngồi. Giữa cuộc điện thoại ấy, đột nhiên anh nhận ra, anh đang ngồi trong cái xe mà sáng nào mẹ anh cũng lái đi làm. Tay anh đang đặt lên cái vô lăng mà bàn tay gầy gò của mẹ ngày nào cũng nắm lấy. Anh giơ chân mình ướm thử khoảng cách tới thắng và ga, để gắng hình dung hình ảnh mẹ anh lái xe.
Trời, anh thấy thật lạ lẫm, vì ngạc nhiên thay, anh chưa từng thấy mẹ lái xe lần nào.
Anh lớn lên luôn quen với hình ảnh hằng ngày thấy mẹ bán hàng, thấy mẹ nấu cơm, thấy mẹ đi chợ về, thấy mẹ cười vui, thấy mẹ buồn bã… Anh cho dù hiện tại sống xa nhà, vẫn cảm thấy như mẹ anh vẫn là hình ảnh trong trí nhớ bấy lâu, cho đến khoảng khắc đó.
Anh nhìn sang cái hộc trên xe, thấy tấm thẻ nhân viên của mẹ. Anh nhận ra rằng, có quá nhiều hình ảnh của mẹ mà anh đã và đang không được chứng kiến. Anh đột nhiên có cái cảm giác rằng, bằng cách này hay nọ, rồi sẽ có một ngày anh phải hối tiếc vì đã bỏ lỡ những hình ảnh như thế.
Càng ngày khi càng lớn lên, cái suy nghĩ mình cần chở che, bao bọc cho mẹ trong anh ngày càng lớn. Anh thấy buồn khi nghĩ đến bóng mẹ phải lái xe đi làm, anh lo lắng không biết mẹ chạy xe có vững không. Một lần nữa, anh sờ qua vô lăng, hộp số… và lại thấy buồn, buồn với hình ảnh mẹ gầy gò phải xoay trở với cuộc sống vất vả bên này, buồn khi nghĩ đến cảnh mẹ tiếng Anh nói không rành, lạc lõng giữa một đất nước nói một ngôn ngữ xa lạ.
Anh nhớ có lần, mẹ giơ bàn tay lên và nói đùa với anh: mẹ làm công việc sửa máy tính, ngày nào cũng phải vặn ốc, giờ tay chai hết rồi. Từ ngày đó, anh không còn thấy tự hào về bàn tay thon và đẹp của anh nữa.
Thật buồn khi thấy mình lớn lên, và thấy mẹ già đi…

Đôi khi tôi chợt nghĩ, nhân gian hợp rồi li, chân chính đau đớn nhất không phải là bản thân của sự-chia-tay ấy, mà là ở những kí ức, cùng sự nuối tiếc khôn nguôi ở lại. Tôi, có những

mối tình đi qua không để lại chút gì vấn vương, cũng có, đôi khi không phải là một cuộc-tình đích thực mà chỉ là đôi ba kỉ niệm, nhưng khi chợt nhớ về, lại thấy lòng mình buồn tím ngắt.

Tôi thích dùng cụm từ buồn tím ngắt. Nó buồn thật, nhưng lại nhuốm một vẻ gì đó lãng mạn, một kiểu lãng mạn rất trẻ, đam mê và đầy tưởng nhớ. Người ta gọi đó là thời-hoa-đỏ. Lũ chúng ta đây chưa già đến mức phải nuối tiếc về cái thời đẹp đẽ ấy, nhưng đôi khi, lúc nào đó, có thể là bên ly cafe đắng buổi sớm mai, có thể không vì lí do nào cả, bất chợt, chúng ta lại nhớ về một thời yêu đắm say nào đó đã qua (dù điều đó không có nghĩa là ta đã mất khả năng lại yêu say đắm).

Tôi đã nghĩ rằng, mình phải giới thiệu bài thơ ‘Thời hoa đỏ’ của nhà thơ Thanh Tùng, được nhạc sĩ Nguyễn Đình Bảng phổ nhạc theo một cách nào đó khác thế này. Nhưng khi đặt tay vào viết, thì mọi cảm xúc cứ tuôn ra ào ạt. Viết về thứ gì đó mà mình hoàn toàn hòa vào được, nó khó chịu thế đấy…

***

‘Thời hoa đỏ’ có lẽ là một trong những bài thơ tình viết trong thời cách mạng đẹp và buồn, và, có thể nói là bài thơ được đông đảo thanh niên, thiếu nữ say mê và ghi nhớ nhất. Bài thơ đỏ, đỏ theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng, đỏ từ hình ảnh những bông hoa như mưa rơi rơi, đỏ từ nỗi say mê của thiếu nữ, đến đỏ màu máu-ứa một thời trai trẻ, và thậm chí đỏ rực của cả sự lặng-im.

Thông thường, khi nói về cái hay của bài thơ hoặc ca khúc nào đó, người ta hay bỏ qua phần hoàn cảnh sáng tác, đơn thuần vì nó chán ngắt và tẻ nhạt. Nhưng đôi khi, chính việc hiểu cái phần tẻ nhạt ấy lại giúp chúng ta cảm nhận sâu sắc về bài thơ hơn. Nhà thơ Thanh Tùng viết ‘Thời hoa đỏ’ vào năm 1973, giữa thời kì chiến dịch Quảng Trị, để kỉ niệm mối tình với người vợ đầu chia tay ở Hải Phòng.

Vợ cũ của Thanh Tùng tên Nhàn, là người nổi tiếng có nhan sắc, sau bỏ ông đi lấy người khác ở Quảng Ninh. Khi nghĩ về chuyện hai người, Thanh Tùng hay bảo “đến với nhau bắt đầu và kết thúc cũng vì thơ”. Tuy chia tay nhau, nhưng nhà thơ vẫn yêu bà nhiều lắm. Khi nghe tin bà mất vì bị bệnh tim, ông tức tốc xuống Quảng Ninh để tiễn đưa bà lần cuối. Nỗi bi thương về sự xa cách, cùng sự tiếc nuối về một cuộc tình đẹp nhưng không thành đã trở thành nguồn cảm hứng để Thanh Tùng viết bài này, bài mà theo ông là nỗi đau tột cùng thăng hoa thành định mệnh của đời tôi, thành tên gọi của Thanh Tùng.

***

Thời chiến tranh, con người ta có thể ít yêu, vì còn bận rộn với những lo toan cần thiết khác, nhưng đa phần cuộc tình thời chiến nào cũng đẹp, và phi lý đến cùng cực. Có những điều mà khi thế hệ chúng ta nghe nói lại, bỗng thấy tưởng chừng như chính bản thân những con người đầy lý tưởng vào thời kì đó mới có thể làm được. Thanh Tùng từng kể, giữa thời kì chiến tranh ác liệt vào năm 1967, ông vẫn hằng ngày chạy từ Hải Phòng xuống Vĩnh Bảo, chỉ để gặp cô ấy, nói với nhau vài câu rồi quay trở lại, sáng hôm sau còn làm việc. Mối tình của thời bom đạn, chỉ có thế thôi, ấy vậy mà đọng lại mãi.

Đọng lại, ngay cả khi đã chia xa.

Cái say mê một thời thiếu nữ
Mỗi mùa hoa đỏ về
Hoa như mưa rơi rơi…
Cánh mỏng manh tan tác đỏ tươi
Như máu ứa một thời trai trẻ

Hoa như mưa rơi rơi
Như tháng ngày xưa ta dại khờ
Ta nhìn sâu vào mắt nhau
Mà thấy lòng đau xót

Cuộc tình đẹp đến thế nào cũng không xóa mờ được nỗi cay đắng của sự vỡ tan, nhưng, may thay, cái hồi tưởng tháng ngày xưa ta dại khờ lại là phương thuốc vô cùng hiệu quả. Ừ, cái thời trai trẻ, ngày ấy…

***

Bài thơ ‘Thời hoa đỏ’ được nhạc sĩ Nguyễn Đình Bảng phổ nhạc vào năm 1989, trong chuyến đi dự trại sáng tác ở Liên Xô. Có những sự kết hợp lạ kì làm nên một tác phẩm đẹp, việc nhạc sĩ Nguyễn Đình Bảng trên giường bệnh tình cờ gặp được ‘Thời hoa đỏ’ của Thanh Tùng là một trong những sự kết hợp lạ kì ấy.

Đem nhạc vào thơ có khó không? Theo nhà thơ Thanh Tùng thì khó, và là thơ tự do thì càng khó nữa. Phải có sự đồng cảm hay mối tương quan nào đó, từng nốt nhạc mới hòa được vào lời bài thơ. Tôi không rành lắm về âm luật cùng những định nghĩa vô vàn rắc rối chung quanh nó, nhưng về phần cảm nhận cá nhân mình, tôi lấy làm ngạc nhiên khi một bài nhạc sáng tác vào những năm đầu của thời kì đổi mới lại có thể ‘cũ’ đến thế. ‘Cũ’ đến day dứt và ngỡ ngàng khi Lệ Thu thổn thức

Em thầm hát một câu thơ cũ
Về một thời thiếu nữ, say mê

cho đến cái mùi cũ kĩ quen thuộc, vốn thường thấy trong các bài nhạc thuở ban đầu của nền tân nhạc Việt Nam.

Bài thơ là một câu chuyện kể, những nốt nhạc giúp câu chuyện lay động hơn, còn Lệ Thu, đã thổi hồn vào đó. Hiếm có bài nào mà tài tử Ngọc Bảo từng trình bày lại có phiên bản hay hơn. Không phải nâng tầm Ngọc Bảo, chỉ đơn giản là thế. Nhưng riêng bài này, Lệ Thu là nhất.

Có đáng tiếc không khi một trong những từ đắt và gợi nhất ở bài thơ gốc, khi chuyển thể thành nhạc đã được nhạc sĩ Nguyễn Đình Bảng sửa lại

Như máu ứa một thời trai trẻ

được thay bằng

Như nuối tiếc một thời trai trẻ

Phải chăng, cái máu-ứa đầy mãnh liệt ấy, chỉ có bản thân Thanh Tùng mới cảm nhận được trọn vẹn nhất. Vì trước hết, đó là cuộc tình của riêng ông, đau đớn và nhiệt huyết, hay thời hoa đỏ của riêng ông…

***

anh đâu buồn mà chỉ tiếc
em không đi hết những ngày đắm say

Biết là đường đời vẫn phải luôn tiếp bước, đắm say này dừng, con người ta lại bắt đầu những cung đường đắm say khác. Ấy thế mà, sao vẫn đọng lại tiếc nhớ nơi đây?

Vì mỗi lần yêu, là như sống lại một thời hoa đỏ…

04112011,
B.l.u.e

Cuối tuần này về nhà, ngồi nói chuyện với ông Cậu khá thân, Cậu hỏi:
- Sao, hôm nay là tròn hai năm ngày ở đất Mỹ này, thấy thế nào?
Tôi im lặng, dù gần đây đã tự nhắc mình nhớ về ngày 03/07 này, nhưng khi nghe một người khác nói về nó, vẫn có cảm giác bồi hồi và lạ lẫm. Thời gian trôi qua nhanh quá…

Tôi không hẳn là có cái nhu cầu phải tổng kết mỗi năm, để xem mình đã làm được gì nơi xứ lạ quê người trong năm vừa qua. Chỉ là thật sự muốn viết gì đó, để lưu lại những năm tháng đáng nhớ trong một đời người mà thôi.

***

So với năm đầu qua đây đầy bỡ ngỡ, mọi thứ đều làm lại từ đầu, năm thứ hai ở nước Mỹ với gia đình tôi đã đi theo chiều hướng tốt hơn rất nhiều. Công việc của ba mẹ tuy có hơi vất vả, nhưng thu nhập ổn định, không lo nỗi lo bị cho nghỉ việc. Ba mẹ tôi cũng dần hòa nhập hơn (dù tiếng Anh hai người vẫn chưa khá lắm). Cuối tuần ba hay lái xe đưa mẹ đi chợ này chợ nọ để mua đồ. Xong sau đó mẹ về nấu ăn, ba thì lại lái xe đi vòng vòng xem ở đâu có garage sale không, hòng vác về nhà những đồ giá rẻ như cho. Cuộc sống với ba mẹ rất thanh bình. Có những buổi chiều, tôi lười nhác nằm trên nệm và nhìn ra ngoài vườn, thấy ba đang tưới nước cho cỏ và hàng cây một cách thật say mê. Nhà tôi có một mảnh vườn nho nhỏ, ba tuy sức khỏe không tốt nhưng cũng thường xuyên ra cắt cỏ, trồng cây, bón phân cho cây.

Đôi khi tôi nghĩ rằng, ba mẹ hòa nhập vào đời sống bên này nhanh hơn cả tôi. Điều đó làm tôi có cảm giác hơi buồn vì dường như ba mẹ đã dần quên đi Việt Nam. Tôi không trách ba mẹ tôi. Mỗi người có một suy nghĩ của riêng mình. Ba mẹ có lẽ vẫn còn yêu Việt Nam, nhưng bao nhiêu biến cố khiến cuộc đời ba mẹ hoàn toàn bị thay đổi, đã làm hai người cảm thấy rằng mình không thuộc về Việt-Nam-hiện-tại nữa. Một thời tuổi trẻ với bao mộng ước tương lai đã bị đánh mất. Cứ mỗi lần nghĩ về điều đó, nghĩ buồn cho ba mẹ vì sinh nhầm thời, tôi càng cảm thấy yêu họ hơn.

***

Những tháng gần đây, tôi nói chuyện với em gái tôi nhiều hơn. Khi ở gần nó, tôi chưa từng thật sự quan tâm nó theo đúng nghĩa một người anh. Đi xa rồi, mới thấy dù thế nào, tôi vẫn luôn muốn có cảm giác chở che, bao bọc, hướng dẫn cho nó. Tôi hồi đó xem phim hay thấy cảnh anh chị em trong cùng một nhà đấu đá, ghen tị nhau khi lớn lên đụng phải cơm, áo, gạo, tiền. Tôi và em gái tôi sẽ không bao giờ như vậy. Có lẽ, ngoài mẹ tôi ra, nó là người mà tôi yêu thương và quan tâm nhất.

Tôi qua đây khi đã học xong đại học, phải lao đầu vào công việc để kiếm tiền trang trải cuộc sống. Lương ba mẹ đi làm chỉ đủ nuôi em gái tôi ăn học, tôi không thể bỏ việc mà về nhà ăn bám bố mẹ. Đôi lần, khi lái xe một cách vô định cùng em gái giữa trời đêm thăm thẳm, tôi khuyên nó chọn một ngành nào đó thật tốt, vì nó có thời gian, nó có thể bỏ 5, 7 năm ra học ngành nào có tương lai. “Đừng chọn mấy nghề giống anh, làm không đủ ăn, lo nghĩ từng ngày.” Khi tôi nói ra câu này, tôi chỉ mong nó sau này sẽ sống sung sướng, không phải lo phải nghĩ quá nhiều về cuộc sống. Tôi không có cảm giác ghen tị vì em gái tôi có điều kiện theo đuổi những ngành nghề sau này sẽ giúp nó sống giàu có, vui sướng hơn tôi. Thậm chí, nếu sau này vì lí do gì đó tôi có điều kiện hơn, tôi cũng sẽ không ngần ngại lo cho nó về tất cả mọi chuyện.

Năm qua, một trong những điều khiến tôi vui nhất ấy là tôi càng ngày càng thân thiết với em gái tôi hơn, càng ngày càng thấy yêu thương và muốn bao bọc nó hơn. Có lẽ đến cuối đời.

***

Còn bản thân tôi, nếu nhìn vào những gì đã đạt được thì không có bước tiến nổi bật như năm đầu tiên. Tôi vẫn làm công việc với mức lương vừa đủ sống, được một lần tăng lương. Tuy hiện tại việc không nhiều lắm, nhưng khá là căng thẳng vì tuyệt đối không thể để sai sót xảy ra. Chỉ cần sai lầm khi gán một biến, gọi một hàm thôi… là đi nguyên hệ thống, thiệt hại có khi vài chục ngàn USD/ ngày.

Năm rồi, tôi cũng bắt đầu đi học Cao Học. Thật ra, tôi không thấy tấm bằng master ấy giúp ích cho tôi được gì trong công việc hiện tại. Những thứ học ở trường vẫn luôn là những thứ nặng lý thuyết, dù bên Việt Nam hay ở đây cũng vậy. Lý do duy nhất khiến tôi bằng mọi giá lấy được tấm bằng master ấy là vì tôi nghĩ, trong tương lai, nếu tôi cần tìm một công việc khác với mức lương cao hơn, thì nó sẽ rất có ích.

Hai năm trước khi mới bước chân tới Mỹ, tôi nghe nhiều người nói rằng cuộc sống bên này rất khó khăn, kinh tế suy thoái, con đường vào cao học cũng gian nan với bài thi GRE khó nhằn. Giờ đây nhìn lại, tôi tạm hài lòng với những gì mình làm được, khi vừa có việc làm gọi là khá, vừa được học tiếp cao học.

Tôi chưa hoàn toàn thuộc về nước Mỹ. Tôi – từ trong thâm tâm, vẫn trọn vẹn là một người Việt như trước đó đã từng. Tuy nhiên, trong lòng nước Mỹ này, giờ đây tôi đã thôi lạc lõng. Điều đó xuất phát từ việc tôi ý thức được rằng: chỉ cần cố gắng là được. Tôi không tự cao, những gì tôi làm được tới giờ chả được tính gì là nhiều nhặn, nhưng ít ra, tôi cũng bắt kịp đà tiến của các thanh niên bản xứ khác: có việc làm khi ra trường, hay học được tiếp lên cao học. Ngộ ra như thế mang lại cho tôi sự tự tin. Tôi khi muốn có thể hòa vào với người Mỹ. Tôi hoàn toàn thấy vui như là một phần của họ khi đội bóng của thành phố thắng giải này, giải kia… Khi đi offline một trong những forum lớn nhất bên này, tôi cũng cầm chai beer và xâu thịt nướng thoải mái trò chuyện, bông đùa.

Thế đấy, nếu phải tóm gọn về những gì mình đã làm được trong năm vừa qua, tôi nghĩ tôi chỉ dùng ba từ: sự tự tin. Tự tin rằng mình hoàn toàn không thua kém ai. Tự tin để sống, để làm việc, để học, và nghĩ về gia đình riêng của mình. Sớm thôi…

030711
B.l.u.e